Jak cierpieć, to na Facebooku i Naszej-Klasie

wp.pl | dodane 2010-04-21 (14:45)

W przeciągu kilku godzin po tragedii w serwisie Facebook powstały żałobne grupy, które zebrały tysiące członków. Podobne akcje było widać na Gronie i Naszej-klasie. Internauci umieszczali w statusach profili znicze, zamieniali zdjęcia profilowe na czarne wstążeczki, wrzucali zdjęcia pary prezydenckiej. Dlaczego tak chętnie zalewamy sieć naszymi uczuciami?

- Jest to spowodowane cechami cyberprzestrzeni. To środowisko, które jak żadne inne sprzyja wylewności, szczerości, otwartości. Nie chodzi już nawet o anonimowość związaną z internetem. W bardzo wielu portalach czy społecznościach internetowych osoby wyrażające żal znane były z imienia i nazwiska. Chodzi raczej o specyficzne poczucie "rozmycia naszych działań". Nie niosą one takich konsekwencji jak działania "realne", a przynajmniej tak nam się zdaje. Zdaje nam się z tego względu, że komunikując się z innymi w internecie nie czujemy tak naprawdę ich obecności.

Czy nie jest trochę tak, że łatwiej jest nam zapalić wirtualny znicz, niż pofatygować się i osobiście oddać hołd? Czy popularność internetowego przeżywania żałoby wynika z łatwości takiego przeżycia?

- Wydaje się, że tego rodzaju stwierdzenie jest mimo wszystko uproszczeniem. Internautom chodzić może nie tyle o ułatwienie sobie życia, ile o siłę internetowego przekazu. Chodzi o to, że wiele osób uważać może, że wyrażając swój żal w internecie, dotrzeć można do większej ilości osób, być bardziej widocznym, a przez to pokazać jak ów żal jest ogromny. Można powiedzieć, że uwidacznia się tu reguła, na której działaniu opierają się różnorodne wirtualne cmentarze. Twórcy tego rodzaju serwisów odwołują się do idei ponadczasowego, długowiecznego czy nawet wiecznego internetu, czyli środowiska, w którym pamięć o bliskich zachowana może być najlepiej. Internetowy żal związany z katastrofą w Smoleńsku może być podparty takim właśnie obrazem sieci.

W sieci oprócz komentarzy żałobnych, pojawiały się głosy niezadowolonych – osób, które mówiły „nie” narzuconej im urzędowo żałobie, protestowały przeciwko odwołaniu imprez, zamknięciu sklepów. W mediach te głosy zostały wyciszone, w internecie znalazły swoje ujście. Dlaczego? Czy to, co znajdujemy w sieci to prawdziwy obraz Polski?

- Rzeczywiście. To, co nastąpiło po katastrofie w Smoleńsku jeszcze raz potwierdziło potencjał tkwiący w internecie. Potencjał związany z kształtowaniem społeczeństwa obywatelskiego oraz wspierania czy nawet wdrażania w życie demokracji bezpośredniej. Specyficzna cenzura w telewizji i prasie - jakkolwiek "słusznymi" pobudkami byłaby podyktowana, w warunkach ustroju demokratycznego, będzie przez ludzi zawsze traktowana jako atak na ich wolność. Zawsze wywoływać będzie oburzenie i eskalację nonkonformistycznych zachowań. W tym wypadku znalazły one swoje ujście właśnie w internecie.

W pewnym momencie protesty - chociażby te związane z pochówkiem pary prezydenckiej na Wawelu - przyćmiły aktywności związane z wyrażaniem żalu. W sieci krążyć zaczęły kawały związane z niestosownością lokalizacji pochówku. Ilość osób przystępujących do rozmaitych grup protestu na portalach społecznościowych wielokrotnie przewyższała tych apelujących o "spokój nad trumnami". Chyba rzeczywiście mieliśmy do czynienia z "prawdziwą Polską" - tą niezniekształconą przez medialny obraz.

Rozmawiała Joanna Stanisławska, Wirtualna Polska

Piotr Siuda – socjolog internetu, doktorant Zakładu Badań Kultury IS UMK w Toruniu oraz pracownik Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy. Absolwent Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Autor bloga Popularny.blogspot.com