Diamenty w szambie.

Internet powstał, bo rasa ludzka rozleniwiła się, a nasz intelekt pozwalał na stworzenie zupełnie nowego i sztucznego kanału komunikacji, czy było odwrotnie? Powstał, bo potrzebowało go wojsko, a także fizycy, a ludzie natychmiast się do niego przystosowali?

– Myślę, że prawda leży pośrodku. Nie stworzyliśmy internetu z lenistwa, bo przy jego tworzeniu nikt nie wiedział, jak potoczą się sprawy. Wyobrażenia związane z nim, chociażby w Polsce na początku lat 90. XX wieku, były przecież zupełnie inne. Gdyby wtedy pokazano fragment tego szamba, które można dzisiaj tam znaleźć – oprócz diamentów oczywiście – to pewnie nikt by w to nie uwierzył. Ale wreszcie to my kreujemy kierunki rozwoju internetu. To, jak on wygląda dzisiaj, to w dużej mierze nasza zasługa.

Mówi Pan, że internet spłyca i rozleniwia. Ale to właśnie tutaj – jak nigdzie indziej – panuje równość. Na tacy jest wszystko, a do nas należy wybór. Niezależnie od wykształcenia czy pojemności portfela. W świecie realnym coś takiego się nie zdarza.

– To prawda, nic dzisiaj nie daje większych informacyjnych możliwości niż internet, ale doceniając to, wcale nie musimy akceptować wszystkich zjawisk z pogranicza patologii, a nawet tych leżących daleko za tą granicą, które w internecie znajdują przystań. One nawet nie tyle dzięki internetowi powstają, choć niektóre pewnie tak, ile na pewno wykorzystują go do poszerzania swoich stref wpływu. Internet pełni tu rolę katalizatora.

Jak dzisiaj wyglądałoby społeczeństwo, gdyby nie było internetu?

– Pana pytanie można zrozumieć na dwa sposoby. Co by było, gdyby ludzie nie znali dzisiaj internetu, i to jest jedna sytuacja. A druga, co by się stało, gdyby internet był i nagle ktoś go wyłączył. To zacznijmy od przypadku pierwszego. Jest rok 2009 i nikt jeszcze nie wynalazł internetu. – To abstrakcyjna sytuacja, widoczna tylko „z zewnątrz” naszego świata, bo choć wszyscy stracilibyśmy, to jednocześnie nikt nie wiedziałby, że stracił coś w ogóle.

A druga sytuacja?

– Sytuację drugą można porównać do epidemii papyrolizy z książki Lema „Pamiętnik znaleziony w wannie”. To rzecz o świecie, który powstaje po katastrofie, kiedy rozpada się wszystko, co jest z papieru, a wraz z tym rozpada się cywilizacja. Gdyby zaś internet był i naraz „zniknął”, to dla pokolenia ludzi młodych byłoby to jak cofnięcie się do epoki kamienia łupanego. Ale uderzyłoby to także w komfort życia nawet tych, którzy z internetu nie korzystają. Banki, przemysł, energetyka czy instytucje państwowe funkcjonują, komunikują się, są sterowane dzięki niemu.

Jak będzie wyglądała przyszłość społeczeństwa internetowego?

– Życie jest nieprzewidywalne. Może będziemy mieli do czynienia z jakimś kryzysem, który przywróci ludziom poczucie realu – jak mówi młodzież. Nie wyobrażajmy sobie przyszłości w ten sposób, iż tendencje, które teraz obserwujemy, będą dalej w takim tempie rozwijały się w nieskończoność. Po drodze pewnie trafi się jakiś, taki czy inny, kryzys i wprowadzi korekty. Rodzaj ludzki uczy się niechętnie, przynajmniej większość, ale to nie znaczy, że nie uczy się wcale, albo że nie ma zdolności do nauki. Kryzys wymusza korekty działania i myślenia nawet na najbardziej leniwych.