Dramatyczny apel 26-latka: pozwólcie mi umrzeć!.

26-letni Adam Bogacki wielokrotnie chciał się zabić. Bezskutecznie. W odebraniu sobie życia przeszkadza mu niepełnosprawność. - Policjanci zrzucili mnie z łóżka, skuli kajdankami. Po jakimś czasie zorientowali się, że stojący w pokoju wózek to nie ozdoba - opowiada Wirtualnej Polsce. Deklaruje, że chciałby tylko godnie umrzeć. Pyta: Czy wymagam zbyt wiele?

- To mit, że można sobie łatwo podciąć żyły. One są głęboko i mają bardzo dużo luzu, a przy moich napięciach mięśni nie jestem w stanie ich odpowiednio naprężyć - mówi Adam. Trudno mu powiedzieć, ile razy próbował sobie odebrać życie. - Kilka - rzuca krótko. Raz wypił „Kreta” do rur. Skończyło się na ciężkim poparzeniu przełyku i żołądka. W szpitalu słyszał, jak pielęgniarki mówiły za jego plecami: - dostało ciało, co chciało. Chciał rzucić się pod samochód, ale zrezygnował. - Nie chcę nikogo obarczać swoją śmiercią, niszczyć mu życia. Nie wiem, czy ta osoba poradziłaby sobie z tym, że kogoś zabiła - tłumaczy.

Po zatruciu tabletkami, przyjechała do niego karetka. Lekarz wezwał policję. - Wpadło dwóch funkcjonariuszy i słyszę: dobra, zabieramy tego delikwenta do szpitala. „Delikwenta” - nie człowieka, nie pacjenta. Niewiele mówiąc zrzucili mnie z łóżka na podłogę. Skuli kajdankami na plecach. Byłem osłabiony i zamroczony, nic nie odpowiedziałem. Po jakimś czasie zorientowali się, że wózek, który stoi w pokoju, to nie ozdoba. Musieli mnie rozkuć, aby położyć na noszach - relacjonuje.

Niepełnosprawny przez błędy lekarzy?

Adam był wcześniakiem. Podczas porodu pojawiły się komplikacje. Lekarz nie chciał zrobić cesarskiego cięcia, na siłę wypchnął dziecko z brzucha. - Gdy leżałem na oddziale, moja mama zwróciła pielęgniarkom uwagę, że ciągle płaczę, ale stwierdziły, że „taki już mam charakter”. Ona jednak się uparła. Czuła, że coś jest nie tak. W końcu zrobiono mi prześwietlenie. Wykazało, że podczas porodu lekarz wyrwał mi staw biodrowy. Wisiał tylko na mięśniach - opowiada.

Gdy skończył rok, nadal nie potrafił sam siedzieć, nie trzymał główki. Lekarz stwierdził jednak, że po prostu wolniej się rozwija, a rodzice na siłę szukają choroby. Dopiero trzy miesiące później podczas szczepienia pediatra zdiagnozował u niego MPD - mózgowe porażenie dziecięce czterokończynowe spastyczne. - Nie miałem normalnego dzieciństwa. Ciągle krążyłem między szpitalem, ośrodkiem rehabilitacyjnym a sanatoriami. 10 lat temu podcięto mi zginacze podkolanowe - moje nogi były podkurczone pod kątem 90 stopni. Po operacji przez rok przebywałem w szpitalu. Zyskałem proste nogi, ale co z tego, skoro i tak nie mogłem chodzić? Wtedy potrafiłem się jeszcze poruszać na czworakach - mówi Adam.

Pod koniec podstawówki Adam zaczął mieć problemy z widzeniem. Okulistka przepisała mu leki. Wzrok się poprawił, ale na krótko. Wkrótce chłopak znów zaczął gorzej widzieć. - Poszedłem do innego lekarza, żeby powiedział, co się dzieje. Zapytał tylko, jak długo brałem te leki. Okazało się, że przepisana dawka była za duża. Zmiany były nieodwracalne - wspomina. Dziś z trudem czyta. Ma do tego specjalne okulary. Może czytać czy korzystać z komputera tylko przez określony czas, żeby nie przyspieszać pogarszania się wzroku.

Dwa lata temu zaczęły drętwieć mu nogi. Któregoś dnia leżał na kanapie, oglądał telewizję. Nagle pilot, który leżał na jego brzuchu, zsunął się na nogi. Widział to, ale nic nie czuł. Pomyślał: Co jest? Czy ja jeszcze żyję? Rezonans wykazał guza w kanale kręgowym. Bóle kręgosłupa są tak silne, że bez wzięcia silnych leków przeciwbólowych wymiotuje. Przez paraliż, przestał kontrolować swoje potrzeby fizjologiczne. Nosi pampersy. - To upokarzające, gdy własna matka musi zmieniać mi pieluchę - mówi. Mimo to, nie chce diagnozować guza, boi się. - Nie ufam już lekarzom. Jestem na takim etapie, że nawet, gdy idę ze zwykłym przeziębieniem, umawiam się z kilkoma specjalistami. Zgadzam się, że to już fobia - przyznaje.

- Słyszę od innych: "musisz się przyzwyczaić". Do ilu rzeczy mam się jeszcze przyzwyczaić? Do ślepoty, bólu, do nie kontrolowania swoich potrzeb fizjologicznych, popędu? Do tego, że nigdy nie zwiążę się z kobietą, nie założę rodziny, nie będę miał dzieci? – pyta. Przyznaje, że kiedyś myślał, że jego życie, mimo wielu trudności, jakoś się ułoży. – Spotykałem się z dziewczyną, poszedłem na studia, znalazłem pracę. Miałem nadzieję, że uda nam się kupić mieszkanie i dostosować je do moich potrzeb. Wszystko się jednak rozpadło, moje marzenia także. Mam dopiero 26 lat, a czuję się jak starzec. Nie mam już siły - dodaje.

„Też pragnąłem śmierci”

Przemek Kowalik też pragnął śmierci. W 2003 roku samochód, którym jechał ze swoją przyjaciółką, wpadł do betonowego rowu. Jego dotychczasowe życie w jednej chwili się zawaliło. Diagnoza lekarzy brzmiała jak wyrok - czterokończynowy paraliż. - Myślałem, że to koniec. Przez pierwsze trzy lata leżałem zdruzgotany w domu. Wstydziłem się wyjść na ulicę, nienawidziłem swojego wózka. Budziłem się, wegetowałem do wieczora tylko po to, żeby zasnąć - tak wyglądał każdy dzień. Miałem wszystkiego dość. Tak, chciałem wtedy umrzeć - mówi. Napisał list do prezydenta, w którym prosił o możliwość przeprowadzenia eutanazji. Dziś przyznaje, że był to krzyk bezsilności.

- Najgorsze było to, że wciąż musiałem kogoś o coś prosić. Nagle nie byłem w stanie sam się podnieść, umyć, ubrać. Stałem się całkowicie zależny od innych - opowiada. Któregoś dnia był świadkiem, jak jego pies wpadł pod samochód. Zazdrościł mu.

W końcu dostał odpowiedź od prezydenta. Oczywiście odmowną - w Polsce eutanazja jest niemożliwa. - Państwo mówi: „żyj”, Kościół mówi: „żyj”, ale człowiek musi sobie z tym wszystkim radzić sam - mówi mężczyzna. W końcu powiedział sobie, że musi coś ze sobą zrobić. Postanowił, że przejedzie na wózku Polskę wszerz - od wschodniej do zachodniej granicy, z Zosina do Świecka, razem ponad 1000 km. Cel wydawał się zupełnie nierealny, ale wyzwolił w nim niezwykłą energię i siłę. Musiał znaleźć sponsora i ekipę - pisał dziesiątki maili do różnych instytucji, zaczął wychodzić z domu, spotykać się z ludźmi. - Ta wyprawa stała się najważniejsza. Stwierdziłem, że albo się uda, albo umrę w ferworze walki z samym sobą - wspomina.

Od tamtej pory Przemek odbył jeszcze kilka podróży - przejechał Anglię i Irlandię, teraz szykuje się na podbój Francji. - Marzenia pozwalają mi przetrwać najtrudniejsze chwile. Od jakiegoś czasu walczę z silnym bólem. Gdy mam gorszy dzień, powtarzam sobie motto, które powiesiłem na ścianie: „Jeżeli przegrasz, przegrasz na własne życzenie. Więc nie poddawaj się i walcz”. I codziennie walczę - mówi.

Adam Bogacki wybrał inną drogę. - Zawsze mówię przeciwnikom eutanazji, że gdybym miał środek, który tymczasowo i całkowicie odwracalnie cię sparaliżuje, chociażby na dobę i powiesz mi, że życie jest mimo wszystko kolorowe, piękne, że chce ci się dalej żyć, i że w ogóle nie przeszkadzają ci problemy z poruszaniem się, czy pampersy, które ktoś musi ci zmieniać, to takiej osobie należy postawić pomnik. Jeżeli ktoś jest tak silny, to należy go sobie stawiać za wzór, natomiast ja taki nie jestem. Mam swoją wizję życia i swoją filozofię, która nie jest podszyta żadną religią - deklaruje Adam.

Wołanie o pomoc?

Dr Joanna Kowalska z Uniwersytetu Warszawskiego, zajmująca się psychologicznymi podstawami rehabilitacji osób z niepełnosprawnością, podkreśla, że apel o eutanazję może być wołaniem o pomoc. - Taka osoba mówi nam: "Zobaczcie, jak jest mi ciężko. Nie potrafię już tego znieść". W takiej sytuacji człowiek zakłada, że nic i nikt nie może poprawić jego stanu, dlatego nie widzi innego wyjścia niż śmierć - tłumaczy.

Psycholog zaznacza, że każdy doświadcza czasami kryzysu, jednak osoby z niepełnosprawnością z oczywistych względów muszą zmagać się z dodatkowymi obciążeniami. W pewnym momencie może im być trudno uwierzyć, że w ich życiu coś jeszcze się wydarzy, zmieni. Nie widzą możliwości poprawy swojej sytuacji. Zmiana takiego myślenia jest najważniejszym, ale i najtrudniejszym zadaniem.

Proszony o diagnozę własnego przypadku, Adam jest na trzecim roku psychologii klinicznej, tłumaczy: - To nie jest depresja. Według europejskiej klasyfikacji ICD-10, aby mówić o głębokiej depresji, objawy muszą występować w ściśle określonych ramach czasowych. Dla mnie ten okres minął. Głęboka depresja może trwać maksymalnie przez dwa lata. Przy tego rodzaju farmakoterapii, a przyjmuję leki depresyjne naprawdę z "pierwszej półki", po takich dawkach jakie biorę, powinienem widzieć świat w różowych okularach. Tak się nie dzieje. Na rezonansie wyszło mi, że mam uszkodzenia mózgu. Z punktu widzenia klinicznego, diagnozując taki przypadek jak mój, musiałbym przyjąć, że jest to osoba zaburzona - wyjaśnia Adam.

Dr Kowalska podkreśla, że społeczeństwo powinno zrobić wszystko, by umożliwić osobom z niepełnosprawnością jak największy zakres niezależności i samodzielności. - W Polsce istnieją różnego rodzaju programy wsparcia np. dofinansowanie do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego. Można się o nie starać w ramach PFRON (Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) lub różnych fundacji. Nowoczesny wózek to większa samodzielność. Wydaje mi się, że pan Adam nie wyczerpał jeszcze wszystkich możliwości poszerzania swojej niezależności. Istnieje wiele możliwości poprawy komfortu życia, ale najpierw trzeba tego chcieć - mówi psycholog.