Poszło za nią 6 mln 700 tys. Polaków! A wszystko dzięki....

Partię rządzącą już za niecały miesiąc czeka wyborcza weryfikacja. To dobry czas na podsumowania, zwłaszcza, że Platforma Obywatelska niedawno obchodziła okrągłą rocznicę powstania - stuknęła jej dekada. Jak przez lata zmieniała się Platforma? Wciąż cieszy się wysokimi notowaniami i popularnością wśród Polaków - czy jednak potrafi porwać wyborców, zaskoczyć ich? Czy będzie ich ulubienicą 9 października?

24 stycznia 2001 r. Maciej Płażyński, wówczas z AWS, Andrzej Olechowski i Donald Tusk, secesjonista z Unii Wolności ogłosili zainicjowanie "obywatelskiej platformy, która wyzwoli energię Polaków". Prezydent Aleksander Kwaśniewski wkrótce stwierdził, że powstaje siła, której nikt w Polsce nie może lekceważyć. Tusk nie ukrywał, że impulsem do stworzenia nowego politycznego tworu był brak wpływów w UW. - Jednym z powodów mojego udziału w Platformie jest przegrana w UW. Mam dosyć przegrywania i niemożliwości przekonania UW do poparcia chociażby jednego sensownego pomysłu - mówił dziesięć lat temu Tusk w rozmowie z "Dziennikiem Bałtyckim". Do nowej formacji wkrótce zaczęli napływać "uciekinierzy" z UW i AWS. Platformie udało się nawiązać także bezpośrednią współpracę ze Stronnictwem Konserwatywno-Ludowym (w tym z Janem Rokitą i Bronisławem Komorowskim).

Od triumwiratu do cesarstwa

Mało kto pamięta, że wśród "trzech tenorów" początkowo prym wiódł Płażyński, który był pierwszym szefem PO. Jednak po dwóch latach na partyjnym szczycie zastąpił go Donald Tusk. 30 maja 2003 r. Płażyński odszedł z partii. "Tenor" Andrzej Olechowski opuszcza scenę PO latem 2009 r. - Gdyby zastosować rzymskie analogie przywództwo w Platformie ewoluowało od triumwiratu do cesarstwa. Wszechwładnym cesarzem jest obecnie Donald Tusk, którego otacza dwór - wierny, walczący o dojście do ucha hegemona - ocenia dr Norbert Maliszewski, ekspert ds. marketingu politycznego z Uniwersytetu Warszawskiego.

PO zaczynała jako szeroki ruch społeczny, z czasem stała się partią wodzowską, zbudowaną wokół lidera. - Na starcie przypominała pospolite ruszenie, teraz jest regularną armią, machiną władzy - mówi Maliszewski. Początki były jednak dosyć niemrawe - marsz Platformy po władzę był długi. Pierwszymi wyborami, w których wzięła udział były wybory parlamentarne z 2001 r. PO uzyskała w nich dosyć słaby wynik, a jako partia opozycyjna wobec rządu SLD-UP miała notowania na poziomie 10%. Przełomowy był rok 2003 r. Wtedy w skład pierwszej w III RP komisji śledczej powołanej do zbadania tzw. afery Rywina wszedł Jan Rokita. Poseł wyrósł na jej gwiazdę i najpopularniejszego polityka Platformy. W wyborach parlamentarnych w 2005 r. reklamował się jako "Premier z Krakowa" (po porażce wyborczej PO żartowano, że "zamiast premiera w kapeluszu mamy premiera z kapelusza", co było aluzją do przejęcia rządu przez Kazimierza Marcinkiewicza).

Na wzmocnienie: porażka

W 2005 r. PO przegrała zarówno wybory parlamentarne, w których zwyciężył PiS, jak i prezydenckie - w drugiej turze Donalda Tuska pokonał Lech Kaczyński z PiS. Wielu wówczas miało nadzieję na koalicję PO i PiS. Negocjacje na temat stworzenia wspólnego rządu trwały długo. Ostatecznie PiS podpisano umowę koalicyjną z Samoobroną i LPR. Podział zarysowany w kampanii ukształtował scenę polityczną na kolejne lata. - Dotkliwa porażka nie zabiła Tuska, ale wzmocniła go charakterologicznie. Lider PO przestał być "luzakiem", nabrał powagi jako polityk po przejściach, zaczął bardziej wsłuchiwać się w oczekiwania wyborców - twierdzi Maliszewski.

- Ta metamorfoza zaowocowała większą stanowczością, a według niektórych wręcz brutalnością w porządkowaniu działań partii - dodaje ekspert ds. marketingu politycznego. Efektem było zwycięstwo w wyborach samorządowych z 2006 r. Wtedy m.in. prezydentem Warszawy została Hanna Gronkiewicz-Waltz, która w drugiej turze pokonała kandydata PiS, byłego premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Wcześniej, w maju 2005 r., partia utraciła jedną ze swoich "twarzy" - Zyta Gilowska zrezygnowała z członkostwa w PO, z kolei w 2006 r. były prezydent Warszawy Paweł Piskorski został wykluczony z partii. - Sposób prowadzenia polityki przez Donalda Tuska to sposób pająka - wykazuje brak zrozumienia i akceptacji dla postaci, które mają swoją autonomiczną pozycję. Jest męską modliszką - oceniał Jan Rokita. Sam we wrześniu 2007 r. w związku z nominacją swojej żony Nelli na stanowisko doradcy prezydenta Lecha Kaczyńskiego ds. kobiet, zdecydował o wycofaniu się z polityki.

Tusk jest mistrzem partyjnych gier, a swoich przeciwników potrafi eliminować cudzymi rękami - twierdzą jego przeciwnicy. Bywa przez nich porównywany nawet do Maksymiliana Robespierre'a, przywódcy rewolucji francuskiej. W ostatnim czasie atmosferę podgrzał konflikt na linii Donald Tusk-Grzegorz Schetyna. Zdaniem komentatorów, polityk okazał się jednak zbyt silnie zakorzeniony w partii, by można go było zupełnie zmarginalizować. 6 października 2010 r. PO opuścił za to Janusz Palikot.

Wódz rewolucji młodych

W wyborach do parlamentu w 2007 r. nadszedł upragniony sukces PO (wybory były przyspieszone, gdyż doszło do samorozwiązania sejmu). Podczas debaty z Jarosławem Kaczyńskim liderowi PO udało się obalić, ukształtowany przez jego oponentów, wizerunek "ciamciaramci", który przez długi czas na nim ciążył. - Tusk pokazał wtedy, że ma charyzmę i jest liderem z prawdziwego zdarzenia, do tego bliskim Polakom. Co więcej, idealnie wpisał się w oczekiwania społeczne, zwłaszcza ludzi młodych, którzy aspirowali do osiągania wyższego statusu, do tego aby Polska była "drugą Irlandią". Tusk stał się wodzem rewolucji młodych, którzy przy urnach zadecydowali o jego zwycięstwie - opowiada Maliszewski.

Lata 2007-2010 to czasy trudnej koabitacji, nieustannej "próby sił" między premierem z PO a prezydentem Lechem Kaczyńskim. O tym, że stosunki między prezydentem i premierem z wrogich obozów będą problematyczne, wiadomo było niemal od początku. Wskazywała na to już sama uroczystość desygnowania premiera z PO przez wywodzącego się z PiS prezydenta, która trwała pół minuty, a rozmowa obu polityków - tylko minut kilkanaście. Bardzo szybko doszło do pierwszej konfrontacji w związku z mianowaniem szefa dyplomacji, Radosława Sikorskiego. Potem było tylko gorzej, a to bój o krzesło, a to o samolot... Na działaniach rządu ciążyły prezydenckie weta w ważnych sprawach, m.in. zmianach w służbie zdrowia.