wiadomości

"Solidarność" wspominają niczym swoją pierwszą miłość.

Joanna Stanisławska

wp.pl | dodane 2010-08-31 (16:51)

fot. AFP

Solidarność to dla nich takie wspomnienie jak pamięć o pierwszej miłości

Prof. Ireneusz Krzemiński

30 lat temu powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” i ukształtował się wielki, pokojowy ruch społeczny, który doprowadził do zmiany systemu w Polsce. Jak dziś wygląda pamięć o tym, czym była „Solidarność”? – Uczestnicy tych wydarzeń wspominają ten okres niczym pierwszą miłość. Pamiętają te silne uczucia, okazywaną sobie wzajemnie życzliwość i szacunek – mówi w rozmowie z Wirtualną Polską prof. Ireneusz Krzemiński, autor badania „Solidarność - doświadczenie i pamięć”, zrealizowanego wspólnie przez CBOS i Europejskie Centrum Solidarności.

Zapytaliśmy warszawiaków o to, czym jest dla nich Solidarność. Zobacz sondę Wirtualnej Polski: "Solidarność to koń trojański wprowadzony do Polski"

Joanna Stanisławska: Przeprowadził pan pierwsze w historii ogólnopolskie badania na temat tego, co Polacy myślą o Solidarności. Jak 30 lat po wydarzeniach Sierpnia’80 wspomina się ten czas?

Prof. Ireneusz Krzemiński: Przystępując do realizacji tego projektu byłem głęboko przekonany, że choć na co dzień niedoceniania, pamięć o Solidarności, do której w szczytowym momencie popularności należało blisko 10 milionów osób, musi być żywa. Myślałem sobie: Polacy nie mogli przecież zapomnieć tego niezwykłego czasu, kiedy budowaliśmy naszą wolność. Ten olbrzymi projekt badawczy, oparty zarówno na badaniu ankietowym, jak i jakościowym, nie doszedłby do skutku bez ogromnego wsparcia Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku, a także CBOS-u.

Jak żywa jest pamięć o atmosferze tamtych wydarzeń? Wydaje się, że w zbiorowej pamięci zostały tylko klisze: Lech Wałęsa skaczący przez płot, strajkujący stoczniowcy śpiący na styropianie…

- Takie wrażenie może wywoływać fakt, że atmosfera towarzysząca obchodom rocznicowym jest całkowitym przeciwieństwem emocji, jakie towarzyszyły narodzinom Solidarności. Wspomnienie powstania związku jest wśród Polaków bardzo żywe, oczywiście zdarzają się kłótnie o to, co się z tą Solidarnością później stało, jakim zmianom uległa. Polacy do tej pory jednak pamiętają te piękne początki, spotykają się w grupach przyjaciół, rzadziej takie „wspominki” organizowane są przez związkowców na terenie zakładów produkcyjnych. W publicystyce czasem mówi się – nieco ironicznie – „karnawał Solidarności”. Ale ludzie pierwszej Solidarności protestowali przeciw temu określeniu, bo dla nich to był czas niezwykły, lecz zarazem pracowity.

Dlaczego określają ten czas jako tak niezwykły? Co w atmosferze tamtych dni było dla nich najważniejsze?

We wspomnieniach Polaków występuje jako czas niezwykły nie tylko dlatego, że pozwolono im działać tak, jak chcieli, wyrwali się spod nieustannej kontroli ówczesnego państwa, ale przede wszystkim z tego powodu, że był to czas niesamowitej otwartości ludzi, życzliwości, spontanicznego współdziałania, szacunku dla siebie nawzajem i dla różnicy w poglądach. Solidarność to dla nich takie wspomnienie jak pamięć o pierwszej miłości, a to są słowa z jednego z wywiadów. Jako socjologa najbardziej ucieszył mnie fakt, że respondenci wskazywali w swoich wspomnieniach, jak ważne były dla nich nieustanne dyskusje, które toczyły się w związku. Fenomen ten można objąć terminem demokracja debatująca. Nie można było być członkiem związku i nie brać w jego pracach rzeczywistego udziału, który polegał na tym, że zabierało się głos. Solidarność była nieustannie rozdyskutowana. To jednocześnie zbudowało oczekiwania, że Polska odrodzona po 1989 r. będzie Polską, która będzie oparta przede wszystkim na społecznej dyskusji, co oczywiście się nie stało.

Czy Lech Wałęsa wciąż uważany jest za symbol Solidarności? Czy ocena jego roli w Sierpniu’80 uległa zmianie?

- Przy często bardzo krytycznych ocenach Lecha Wałęsy, zwłaszcza jako prezydenta, nawet zwolennicy jego ideowych i związkowych przeciwników, Anny Walentynowicz czy Andrzeja Gwiazdy, twierdzą, ze to Lech Wałęsa jest tym człowiekiem, który miał olbrzymie zasługi dla pierwszej Solidarności. Zdarzało się, że respondenci podnosili niejasne kwestie współpracy Lecha Wałęsy ze Służbą Bezpieczeństwa, ale i tak to jego zawsze uznawano za postać symboliczną dla wielkiego ruchu społecznego i związkowego Polaków.

1 2 następna.

TopNews - najpopularniejsze materiały WP.PL

TAGI: solidarność, lech wałęsa, rocznica, obchody, badanie, socjolog, ireneusz krzemiński, joanna stanisławska

oceń