Strona główna serwisu
Przełomowe odkrycie: zaobserwowano na Ziemi zmarszczki czasoprzestrzeni

Przełomowe odkrycie: zaobserwowano na Ziemi zmarszczki czasoprzestrzeni

• Po raz pierwszy zaobserwowano na Ziemi fale grawitacyjne
• Sygnał pochodził ze zderzającego się układu dwóch czarnych dziur
• Do zderzenia doszło ponad 1 mld lat temu
• Prof. Andrzej Królak: jesteśmy w przełomowym momencie
Po raz pierwszy udało się zaobserwować na Ziemi fale grawitacyjne - ogłosili polscy uczestnicy międzynarodowych badań, które pokazały, że we wrześniu przez naszą planetę przeszły zmarszczki czasoprzestrzeni, ślad kosmicznej katastrofy.

Wyniki eksperymentu ogłoszono na konferencjach odbywających się równolegle w USA i we Włoszech. Swoją konferencję zorganizowała też w Warszawie Polska Akademia Nauk. W badaniach brali udział naukowcy z kilkunastu krajów - w tym z Polski. To badacze związani z eksperymentami przy detektorach LIGO w USA oraz Virgo we Włoszech - łącznie ponad 1300 osób (w tym 15 Polaków).

14 września 2015 r. dwa detektory amerykańskiego obserwatorium LIGO oddalone od siebie o 3 tys. km (jeden w Waszyngtonie, drugi w Luizjanie) zarejestrowały niemal jednocześnie sygnał fal grawitacyjnych pochodzących ze zderzającego się układu dwóch czarnych dziur. - To pierwsza bezpośrednia rejestracja sygnału grawitacyjnego na Ziemi - powiedział w rozmowie prof. Andrzej Królak z Instytutu Matematycznego PAN w Warszawie i Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Prof. Królak jest liderem polskiej grupy naukowców uczestniczących w tym projekcie.


Naukowiec zaznaczył, że choć samo zderzenie czarnych dziur trwało krócej niż mgnienie oka i nastąpiło ponad 1 mld lat temu, to było naprawdę potężne. Prędkość, jaką czarne dziury osiągnęły tuż przed zderzeniem, to połowa prędkości światła (150 tys. km/sek.). Pochodząca z tej kosmicznej katastrofy fala grawitacyjna podróżowała z prędkością światła przez Wszechświat i dopiero w zeszłym roku dotarła do Ziemi.

- Sygnał, jaki zarejestrowaliśmy, trwał zaledwie 0,12 sekundy, ale był niezwykle wyraźny i zgadzał się bardzo dokładnie z modelami przewidzianymi przez ogólną teorię względności Einsteina - powiedział prof. Królak. Dotychczas odnaleziono jedynie pośrednie dowody na to, że fale grawitacyjne - przewidziane w teorii Einsteina - istnieją i że również ten punkt sławnej teorii był zgodny z prawdą.

- Otwiera się przed nami nowa dziedzina astronomii - astronomia fal grawitacyjnych. Jesteśmy w przełomowym momencie - zwrócił uwagę Królak. Wyjaśnił, że dalsze badania nad falami grawitacyjnymi być może rzucą światło na to, co się dzieje w czarnych dziurach.


Amerykańskie detektory, które wykryły "zmarszczki" w czasoprzestrzeni, to monumentalne interferometry laserowe. Ich tunele mają kształt litery L, a każde z ich ramion ma po 4 km długości. We wnętrzu tych ramion biegnie światło lasera. W uproszczeniu chodzi o sprawdzanie z niezwykłą precyzją (do tysięcznych średnicy protonu), czy długość jednego ramienia instalacji zmienia się w stosunku do długości drugiego ramienia. Mogłoby się wydawać, że wyniki będą zawsze takie same. A okazuje się, że nie. Przechodząca przez Ziemię fala grawitacyjna - którą ciężko wychwycić, bo na chwilę odkształca całą czasoprzestrzeń wokół nas - może się zdradzić właśnie poprzez wyniki pomiarów w interferometrze. To właśnie zaobserwowano 14 września.

- Polacy w tym projekcie nie tylko nosili halabardę, ale odegrali poważniejszą rolę - skomentował wiceprezes PAN prof. Paweł Rowiński. Jak wymienił, zadaniami Polaków w projekcie była analiza danych uzyskanych z amerykańskich detektorów LIGO, prowadzenie badań źródeł astrofizycznych fal grawitacyjnych, budowa modeli sygnałów fal grawitacyjnych oraz udział w rozbudowie detektora Virgo (to interferometr, który znajduje się we Włoszech i pracuje ramię w ramię z detektorami LIGO. Na razie przechodzi renowację, ale otwarty będzie pod koniec tego roku).

Jak powiedział Rowiński, w projekcie uczestniczyli badacze z Instytutu Matematycznego PAN, Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN, Narodowego Centrum Badań Jądrowych, a także Uniwersytetów: w Białymstoku, Mikołaja Kopernika w Toruniu, Warszawskiego, Wrocławskiego i Zielonogórskiego.

W marcu 2014 r. inny zespół naukowców badających fale grawitacyjne zaliczył sporą wpadkę i ogłosił odkrycie fal grawitacyjnych bazując na błędnych interpretacjach. Wtedy wyniki pochodziły z zupełnie innego typu badań - obserwacji mikrofalowego promieniowania tła za pomocą teleskopu BICEP2. Z czasem okazało się, że w badaniach tych jest pomyłka (nie uwzględniono pewnych istotnych czynników). Rok temu publikację publicznie odwołano.
PAP Zamieszczone na stronach internetowych portalu WP.PL materiały sygnowane skrótem "PAP" stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazami danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie, chronionych przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez WP.PL na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

Wszystkie (147)
Nie zgadzam się z opinią
16
Zgadzam się z opinią
152
~Patryk 2016-02-11 (17:56) 6 godzin i 55 minut temu

Bardzo rzetelny i dobrze napisany artykuł. Dziękuję Wirtualnej Polsce za jego opublikowanie.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 6

Nie zgadzam się z opinią
27
Zgadzam się z opinią
129
~kolo 2016-02-11 (18:06) 6 godzin i 45 minut temu

naukowcy znowu nie mają wątpliwości, uwielbiam to u nich

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 11

Nie zgadzam się z opinią
3
Zgadzam się z opinią
58
~Kapral Bednarek 2016-02-11 (22:48) 2 godziny i 3 minuty temu

Czaso-przestrzeń w wojsku: "Kowalski ! Będziecie sprzątać korytarz od tego miejsca - aż do obiadu !"

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 1

Nie zgadzam się z opinią
6
Zgadzam się z opinią
37
~Einstein 2016-02-12 (06:48) 18 godzin i 3 minuty temu

Najlepsze jest to, że kiedy Einstein tworzył swoje teorie, to miał do dyspozycji jedynie swój mózg, a dziś zachwycają się tym, że udowodnili jego geniusz za pomocą sterty nowoczesnych, elektronicznych gadżetów...

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 1

Nie zgadzam się z opinią
3
Zgadzam się z opinią
24
~Madzik 2016-02-12 (06:07) 18 godzin i 44 minut temu

Mgnienie oka i miliard lat.Co za dokładne liczby.Jestem pod wielkim wrażeniem.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 1

Nie zgadzam się z opinią
9
Zgadzam się z opinią
30
~arttime 2016-02-11 (17:50) 7 godzin i 1 minutę temu

To dlatego we wrześniu ubiegłego roku kury przestali mnie sie nieść.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 1

Nie zgadzam się z opinią
12
Zgadzam się z opinią
31
~Józef 2016-02-11 (18:05) 6 godzin i 46 minut temu

Kiedyś w młodości, zastanawiając się zbyt intensywnie nad czasem i przestrzenią (wieczność nieskończoność) popadłem w stan lekko depresyjny.Na szczęście przeszło po zmianie zainteresowań.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 1

Nie zgadzam się z opinią
4
Zgadzam się z opinią
17
~Loku 2016-02-11 (18:02) 6 godzin i 49 minut temu

Yyyy.....Nie wiem co powiedzieć...

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
5
Zgadzam się z opinią
17
~jarek 2016-02-11 (18:08) 6 godzin i 43 minut temu
Nie zgadzam się z opinią
11
Zgadzam się z opinią
23
~aoeuaoeu 2016-02-11 (17:56) 6 godzin i 55 minut temu

No, i jak tam drodzy obalacze teorii Einsteina? :))) Znow wam "nie wyszlo", co? Ale nie martwcie sie, nie jest to jedyne i najwazniejsze, co wam w zyciu nie wyszlo... Jeszcze wiele "sukcesow" przed wami.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
19
Zgadzam się z opinią
30
~o k. 2016-02-11 (18:04) 6 godzin i 47 minut temu

Coś im zadrgało przez ułamki sekund i to oznacza że miliard lat temu zderzyły się czarne dziury?

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
5
Zgadzam się z opinią
12
~odi 2016-02-11 (18:04) 6 godzin i 47 minut temu

Pokaż najnowsze odpowiedzi 2

Nie zgadzam się z opinią
3
Zgadzam się z opinią
9
~Zygmunt 2016-02-12 (06:40) 18 godzin i 11 minut temu

A może przeleciał niedaleko od ziemi obiekt o znacznej masie z prędkością porównywalną z prędkością światła i dlatego go nie zauważono a odnotowano tylko krótki czas zmiany pola grawitacyjnego.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
2
Zgadzam się z opinią
7
~halabarda 2016-02-11 (17:53) 6 godzin i 58 minut temu

"Po raz pierwszy udało się zaobserwować na Ziemi fale grawitacyjne - ogłosili POLSCY uczestnicy międzynarodowych badań." Gdy konie kują, to żaba też podstawia łapę. Sukces ma zawsze wielu ojców, porażka natomiast zawsze jest sierotą.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
2
Zgadzam się z opinią
6
~qwert 2016-02-11 (18:34) 6 godzin i 17 minut temu

Ja wiedziałem że tak będzie

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
1
Zgadzam się z opinią
4
~dociekliwy 2016-02-12 (00:43) 8 minut temu

A moze to korea. Walnela z rakiety az sie elka wydluzyla co?Jestescie na sto procent pewni?

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
5
Zgadzam się z opinią
8
~Olo 2016-02-11 (18:14) 6 godzin i 37 minut temu

Nie zgadza mi się to. Tzn ze gdyby nagle zniknęło słońce to ziemia krążyła by wokół niego jeszcze 8 minut ? Tzn też, że fotony wędrują na fali grawitacyjnej ?

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Pokaż najnowsze odpowiedzi 2

Nie zgadzam się z opinią
5
Zgadzam się z opinią
8
~Polak 2016-02-11 (18:07) 6 godzin i 44 minut temu

A ja tam nic nie widziałem. Nie czułem też żadnej fali,a załamanie czasoprzestrzeni mam jak za dużo wypiję. I tu kolega Albercik miał racje .Ale po trzeźwemu tego się nie da udowodnić

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
2
Zgadzam się z opinią
5
~44 2016-02-11 (18:06) 6 godzin i 45 minut temu

Pamiętam to, wtedy strasznie bolała mnie głowa.

odpowiedz

zgłoś do moderacji

Nie zgadzam się z opinią
6
Zgadzam się z opinią
9
~Mk79 2016-02-11 (18:02) 6 godzin i 49 minut temu