"Wielka księga cipek" - edukacja seksualna po polsku.

Wkrótce w sprzedaży ukaże się „Wielka księga cipek”. To książka edukacyjna, która oswaja tematy trudne dla dojrzewających dziewcząt, ich rodziców i nauczycieli od anatomii, poprzez miesiączkę, na masturbacji skończywszy. Tytuł publikacji już teraz wzbudza jednak wiele kontrowersji. O tym, dlaczego słowo „cipka” jest negatywnie odbierane, jak obecnie wygląda edukacja seksualna w szkołach, a jak powinna wyglądać, Wirtualna Polska rozmawia z dr Alicją Długołęcką, seksuolożką i edukatorką seksualną, uczennicą prof. Zbigniewa Lwa-Starowicza.

„Wielka księga cipek” jest kontynuacją "Wielkiej księgi siusiaków" autorstwa Dana Hojera. Jej odbiorcami mają być zarówno dziewczęta, jak i ich rodzice. Ma ich wprowadzać w trudną tematykę seksu i seksualności. Trudną, bo zdaniem ekspertów i samej młodzieży w edukacji seksualnej w polskich szkołach dzieje się źle. Młodzi mają ograniczony dostęp do wiedzy o ludzkiej seksualności, nauczyciele nie są odpowiednio przygotowani do prowadzenia zajęć wychowania seksualnego. Dlaczego?

Joanna Stanisławska: „Wielka księga cipek”, kontynuacja „Wielkiej księgi siusiaków”, jest edukacyjną książką dla dzieci. Jej tytuł wywołuje jednak kontrowersje. Szczególnie mężczyźni deklarują, że nie kupią tej pozycji dziecku. Jak pani sądzi, dlaczego?

Dr Alicja Długołęcka: - To bardzo smutne, że tak reagują. Tytuł jest analogiczny do „Wielkiej księgi siusiaków”, który żadnych kontrowersji nie wywoływał. Jak miałby brzmieć ten tytuł? Wielka księga sromów? To tylko pokazuje jak ubogi jest nasz język, jeśli chodzi o nazwy żeńskich narządów płciowych. Określenia te są albo przesadnie infantylne, albo wulgarne. Sfera kobiecej seksualności wciąż jest tematem tabu, stąd też może takie reakcje u mężczyzn. Zarówno „Wielka księga siusiaków”, jak i „Wielka księga cipek” to książki popularne, które mogą być pomocne dla rodziców we wprowadzaniu dzieci w świat seksualności, jak i przydatne dla samej młodzieży. Obydwie książki są przeznaczone dla dzieci będących już w okresie dojrzewania i stanowią dobra przeciwwagę dla internetowej edukacji. Pewnie nie wszystkim rodzicom się spodobają, bo opierają się na bezpośrednim przekazie, a to jest bardziej oczekiwanie młodzieży niż starszego pokolenia. I warto to rozważyć. To wolny wybór, czy rodzice zechcą te książki czytać wspólnie z córką lub synem - do czego zachęcam, ale na pewno nie powinni sugerować się wyłącznie ich tytułem.

Jak naprawdę wygląda edukacja seksualna w Polsce? Według zeszłorocznego raportu Grupy Edukatorów Seksualnych „Ponton” 39,6% badanych uczniów nie miało w ogóle zajęć z takiego przedmiotu jak wychowanie do życia w rodzinie. W wielu przypadkach treści przekazywane podczas zajęć dalekie były od założeń tego przedmiotu.

- Procent młodzieży, której nie objęła edukacja seksualna w rzeczywistości może być jeszcze większy, bo nikt nie zrobił w pełni wiarygodnych badań na ten temat. Co prawda przeprowadzono badania ministerialne, ale ankiet nie wypełniali uczniowie! Takie badania będą miarodajne tylko wówczas, kiedy obejmą młodzież w całym kraju, która odpowie, czy chodziła na takie zajęcia i jak je ocenia np. wielu młodych ludzi i nauczycieli mówi, że na tych lekcjach robi się zajęcia „wyrównawcze” z innych przedmiotów.


Dlaczego mamy taki problem z edukacją seksualną?

- Edukacja seksualna stała się po '89 r. sprawą polityczną, a nie merytoryczną. Od kilkunastu lat odbywa się żonglerka tematami aborcji, antykoncepcji, edukacji seksualnej i prawami kobiet, które stały się kartą przetargową między partiami politycznymi oraz między państwem i Kościołem. Płacimy za to wszyscy. Nadmierne, ale nie merytoryczne zainteresowanie polityków kwestiami, o których mają blade pojęcie ma bardzo negatywne skutki w wymiarze społecznym. Czego by nie mówić o PRL, to w kwestii seksu panowało wówczas duże otwarcie; edukacja seksualna stała na wysokim poziomie, mieliśmy dobrych nauczycieli i podręczniki, m.in. Michaliny Wisłockiej, Wiesława Sokoluka, liczne publikacje prof. Zbigniewa Lwa-Starowicza i prof. Mikołaja Kozakiewicza, byłego marszałka Sejmu. Z kolei dzisiejszą edukację seksualną można by określić jako katolicką, „beretową”. Patrząc na przemiany w Polsce z perspektywy osoby zajmującej się seksualnością, cofamy się, a nie rozwijamy. Jednocześnie przemiany kulturowe i społeczne idą swoim torem, nasze społeczeństwo upodabnia się do wyzwolonych seksualnie społeczeństw zachodnich. W postrzeganiu kwestii seksu panuje swoista schizofrenia, następuje rozdwojenie, które wciąż się powiększa.

No właśnie. Cała kultura masowa jest przesiąknięta seksem, ze wszystkich stron młodzież jest nim epatowana. Z drugiej strony w domu i szkole słyszy, że seks jest zły, grzeszny. Boi się zwrócić ze swoimi rozterkami do rodziców.

- Problemem jest ogólny klimat panujący wokół sfery seksualności. Nie jest on sprzyjający, bo brakuje w nim szczerości. W naszym kraju zapanowała obyczajowa obłuda. Starsze pokolenia nie akceptują zmian obyczajowych i kulturowych zachodzących wśród młodzieży, choć wiedzą, że nie da się ich zahamować. Są na te przemiany zamknięci, a młodzi przeciwnie - otwarci. Młodzież żyje w tym świecie telewizyjno-internetowo-gazetowym, od którego rodzice reprezentujący starsze pokolenie się separuje. Brak odwagi i szczerej komunikacji pogłębia tę przepaść. Na szczęście wchodzi kolejne pokolenie rodziców, którzy już myślą inaczej. Jestem optymistką. Sądzę, że prędzej czy później ta bańka musi pęknąć, bo funkcjonowanie dłużej w takiej rozdwojonej rzeczywistości nie jest możliwe. Mam nadzieję, że zmiany są kwestią kilku lat.

Wśród starszego pokolenia panuje przekonanie, że dzisiejsza młodzież jest zdemoralizowana, że coraz wcześniej rozpoczyna życie seksualne. Ile w tym prawdy?

- Wszystkie badania, także najnowszy sondaż prof. Zbigniewa Izdebskiego wskazują, na to, że średnia wieku, w której dochodzi do inicjacji seksualnej to wciąż 18-19 lat, czyli okres klasy maturalnej i pierwszego roku studiów. Ta średnia od kilkudziesięciu lat utrzymuje się na tym samym poziomie. Oczywiście jest kilkunastoprocentowa grupa 15-16-latków, którzy rozpoczynają współżycie, ale kiedyś też tak było, ja bym tych liczb nie demonizowała. Problem tkwi w czym innym.