więcej

"Trwa walka o krzyż, a 100 metrów dalej jest... krzyż".

Logo dostawcy  wp.pl | dodane 2010-09-03 (13:00)
drukuj

Zły pomnik niszczy pamięć i ideę, która ma upamiętniać. Warszawa ma wyjątkowego pecha do "zbrodni pomnikowych". Porażką jest m.in. projekt ośmiometrowego pomnika przed Pałacem Prezydenckim i kwatera smoleńska, zaprojektowana notabene przez tego samego rzeźbiarza, co postawił kwaterę żołnierzom Armii Czerwonej w Ossowie. To niesamowite, że trwają awantury o krzyż przed Pałacem Prezydenckim, gdy wielki, piękny krzyż stoi na Placu Piłsudskiego - mówi Wirtualnej Polsce prof. dr hab. Marta Leśniakowska z Instytutu Sztuki PAN.

Warszawska masakra pomnikowa - zobacz zdjęcia

Jak ściąć głowy bohaterom

Adam Przegaliński: Internauci Wirtualnej Polski są podzieleni w ocenie warszawskich pomników, ale jednak większość ma o nich negatywne zdanie. Wygląda na to, że ktoś nas krzywdzi i przyprawia gębę kiczowatej wzniosłości.

Marta Leśniakowska: Budowa pomników to bardzo skomplikowany, wieloetapowy proces, w którym zawsze ścierają się pamięć i kontrpamięć, pamięć zbiorowa i indywidualna. Oczywiście siłą napędową tego procesu jest głównie polityka. Dlatego, gdy opadają emocje, tak szybko o pomnikach zapominamy. Robert Musil mówił, że nie ma na świecie nic bardziej niewidocznego niż pomnik”. Tak się stało na przykład z krzyżem na Placu Piłsudskiego. Piękny, estetyczny pomnik, przypominający krzyże układane z kwiatów w czasie stanu wojennego i słynną papieską mszę, na co dzień nie jest zauważany, ponieważ teraz awantura o krzyż dzieje się 100 metrów dalej.

Pomniki ożywają w sytuacjach ekstremalnych. Nie bez powodu po przewrotach politycznych w pierwszej kolejności burzone są pomniki dyktatorów, jako symbole idei, które odrzucamy, w geście symbolicznej egzekucji. Tak się stało z pomnikiem Dzierżyńskiego w Warszawie, którego burzenie przybrało formę radosnego święta (choć jednocześnie Pomnik Braterstwa Broni, "Czterech Śpiących", czyli żołnierzy sowieckich na Pradze, warszawiacy oszczędzili). Tak samo zniszczono popiersie Świerczewskiego przy trasie W-Z czy pomnik "utrwalaczy władzy ludowej" przed Pałacem Lubomirskich. Jego demontaż zaczęto w 1991 r. od ścięcia głów figurom.

Stawiając pomniki mitologizujemy bohaterów, a jednocześnie „wrogów” zrzucamy z piedestału, gdy zmieniają się czasy.

- Cesarz rzymski Justynian powiedział, że nagrobki naszych wrogów nie są dla nas święte i ta stara maksyma jest głęboko wpisana w cywilizację zachodu. Wyjątek czyni się jedynie dla mogił żołnierskich, one stanowią najsilniejsze tabu. Nawet Niemcy w czasie II wojny, łamiąc przecież setki innych tabu, nie podłożyli ładunków wybuchowych pod trzy arkady Pałacu Saskiego, bo tam znajduje się od 1924 r. Grób Nieznanego Żołnierza; przypomnę, że ta formuła uczczenia pamięci żołnierzy została wypracowana w 1918 r. , gdy pod Łukiem Triumfalnym w Paryżu spoczęły prochy ofiar I wojny światowej.

Oszczędzono pomnik, nie oszczędzono ludzi. Podczas obchodów „Cudu nad Wisłą” wybuchła afera wokół kwatery zbudowanej na mogile żołnierzy Armii Czerwonej, ofiar wojny z 1920 r. Czy była pani zniesmaczona tymi protestami?

- Oczywiście, bo była to zupełnie niepotrzebna awantura w miejscu pochówku żołnierzy, którzy byli naszymi wrogami, i to w dniu obchodów największego naszego zwycięstwa w historii: Bitwy Warszawskiej, dzięki której marsz bolszewizmu na Europę został zatrzymany. Sprawa tego grobu żołnierzy bolszewickich, który przekształcono w pomnik właśnie naszych wrogów, słusznie opinia publiczna odczytała jako rażące zakłócenie porządku publicznego i naszej pamięci. Nie powinno to mieć miejsca w tym dniu i w takiej formie, wystarczyłoby skromne zaznaczenie tylko tego miejsca pochówku tych żołnierzy. Nie potrafię wyzbyć się ironii, myśląc o tym, że ten sam rzeźbiarz Marek Moderau zaprojektował w tym samym czasie pomnik w Ossowie i kwaterę smoleńską na Powązkach. To dodatkowy dysonans.
Cesarz rzymski Justynian powiedział, że nagrobki naszych wrogów nie dla nas święteProf. dr hab. Marta Leśniakowska


"Kwatera smoleńska - jeden ze słabszych projektów"



Czy podoba się pani kwatera smoleńska, budowana obecnie na Powązkach?

- Kwatera smoleńska to jeden ze słabszych projektów zgłoszonych w konkursie. Bardzo ciekawy był projekt Andrzeja Sołygi, który zacytował jeden z elementów ze swoich pomników-cmentarzy katyńskich - dwie czarne, proste płaszczyzny z nazwiskami ofiar katastrofy, a na odwrotnej stronie godzina katastrofy Tu-154. W ten sposób stworzona została kontynuacja cyklu katyńskiego – idealna sytuacja ciągłości i pamięci. Zostało to pogrzebane decyzją jurorów. Dwa bloki Moderaua w znikomym stopniu odwołują się do tej tragedii, bo są zbyt nachalne, zbyt monumentalne. A mamy przecież w Polsce jeden z najwybitniejszych obecnie w Europie pomników poświęcony ofiarom obozu zagłady w Bełżcu autorstwa Andrzeja Sołygi i Zbigniewa Pidka. Przejmujący przestrzenny pomnik-cmentarz-mauzoleum zaprojektowany w formie wielkiej milczącej pustki, z pogrążającą się w ziemi wąską drogą, która wyzwala w odbiorcy bardzo silne emocje związane z poczuciem zagrożenia i lęku – sytuacji, które mają wywołać w nas stan emocjonalny, jaki towarzyszył nieustannie więźniom tego obozu. To wybitny przykład nowej formuły współczesnego pomnika, tzw. przeciwpomnika, który ma na celu tworzenie pewnych emocjonalnych sytuacji, w jakie wprowadzany jest odbiorca, a nie operuje anachroniczną już dzisiaj akademicką formułą obelisku. Polska realizacja jest ideową kontynuacją wybitnego, niestety niezrealizowanego projektu Pomnika-Drogi autorstwa Oskara Hansena z 1957 roku dla KL Auschwitz-Birkenau, opartego na hansensowskiej teorii Formy Otwartej. Ta idea ma dzisiaj swoje reprezentacje nie tylko w realizacji w Bełżcu, ale także w Berlinie, w słynnym pomniku-miejscu autorstwa Petera Eisenmana, upamiętniającym zamordowanych Żydów Europy. Cały kwartał miasta w pobliżu Bramy Brandenburskiej, a więc w samym centrum Berlina, zaprojektowany został jako przestrzenna minimalistyczna rzeźba z szarych, ogromnych bloków i między nimi wąskich przejść, wśród których odbiorca poddany jest bardzo silnym doznaniom fizycznym, poprzez które wywoływana jest pamięć o Zagładzie. Minimalistyczna forma tej realizacji wpisuje się w najbardziej nowatorskie tendencje, jakie obserwujemy we współczesnej sztuce pomnikowej.

Co pani myśli o projekcie pomnika Maksymiliana Biskupskiego, który tzw. obrońcy krzyża chcieliby postawić przed Pałacem Prezydenckim?

- Po pierwsze: Pałac Prezydencki i Krakowskie Przedmieście to nie są miejsca na jakiekolwiek tego rodzaju kommemoratywne pomniki. A Biskupski to przykład rzeźbiarza, którego propozycje w ogóle nie powinny być brane pod uwagę. Wystarczy, że postawił na Muranowie Pomnik Wywiezionych na Wschód. To jest właśnie przykład antypomnika w negatywnym sensie: monument odwołuje się do wielkiej idei i do pamięci o jednej z największych naszych tragedii w XX wieku, ale jego anachroniczna forma budzi w nas odruch estetycznego sprzeciwu. Biskupski zawsze używa tych samych postekspresjonistycznych motywów, natrętnej symboliki na granicy kiczu. Pomnik ofiar katastrofy smoleńskiej mógłby oczywiście powstać, ale w zupełnie innym miejscu i w wyniku w wieloetapowego konkursu, profesjonalnie przygotowanego i bez udziału polityków. A to w Warszawie i przy takich emocjach, jest niemożliwe.




oceń
64
22
Podziel się

Czekamy na Twoje zgłoszenie!

Byłeś świadkiem lub uczestnikiem ważnego zdarzenia? Poinformuj Internautów o tym, co dzieje się w Polsce, na świecie, w Twojej okolicy!

Wyślij nam zdjęcie, film lub artykuł! Najciekawsze opublikujemy!


  • Skomentuj
  • WP.PL
  • FB

Korzystanie z komentarzy FB oznacza akceptację regulaminu

REGULAMIN
Ocena: 0 [0]
~E [2010-09-03 20:40]

Katastrofa-święto narodowe?
Jeśli zmarli żyją w sercach ludzi, to nie potrzeba pomników, zeby o nich pamiętać. A rocznice śmierci, to przede wszystkim msze św. za dusze zmarłych. Każdy jest pochowany w swoich stronach, oprócz nie wiadomo czemu pary prezydenckiej, więc najblizsi będą o nich zapewne pamiętać i odprawiac msze za ich dusze w swoich kościołach. A jak ktoś chce robić z katastrofy coroczne święto i czcić wydarzenie, w którm w głupi sposób zginęło tyle ludzi, to biada nam Polakom z powodu czczenia takich historycznych sukcesów.

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

Ocena: 0 [0]
~czytelnik wnikliwy [2010-09-05 17:41]

pomnik Konopnickiej
rzeczywiście, pomnik ten nie jest w warszawskich Łazienkach, ale w Ogrodzie Saskim No coż, wszystko trzeba weryfikować; wpisy Forumowiczów i nawet wieści z wp.pl Pamiętamy myśl byłego Autorytetu: Kontrola jest najwyższą formą zaufania (czy jakoś tak było u W. Iljicza)?

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Teo [2010-09-05 13:05]

małe pytanie?
Z czego zyją "wieczni protestujacy"? Moze to brak zajęć i zainteresowań kieruje ich na droge "walki o idee", bo - doprawdy - z ideałami niewiele ma to wszystko wspólnego!

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~hubbi [2010-09-05 11:31]

sprostowanie o Godle RP
Mała precyzacja w sprawie godła Najjaśniejszej: Zgodnie bowiem z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(art. 28) Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu. A zatem godłem Najjaśniejszej nie jest ORZEŁ BIAŁY. tylko WIZERUNEK ORŁA BIAŁEGO . Godłem nie jest żywy ptak w koronie, ale jego WIZERUNEK. Niby szczegół, ale bądźmy precyzyjni w swych wypowiedziach...

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Igo [2010-09-05 01:46]

Boskosc Maryji Zawsze Dziewicy
** REFERENDUM SUBITO! Popieram ! też jestem za ochroną symboli religjnych a zwłaszcza Maryi - którą reprezentuje Ojciec Rydzyk. Z Bogiem ! Niech bedzie pozdrowiona Maryja zawesze dziewica. ** Czy w zwiazku z tym jestes zwolennikiem zmiany Trojcy Boskiej (Bog Ojciec, Bog Syn, Duch Swiety) w Czworce Boska przez dolaczenie do tej powyzszej Trojcy Maryje Zawsze Dziewice? No i dobrze byloby gdybys wytlumaczyl skad sie wziela zmiana imienia Maria na staropolskie Maryja. Moze znasz historie tego imienia?

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

Ocena: 0 [0]
~Igo [2010-09-05 02:09]

Gwiazda Dawidowa w Palacu Prezydenckim
** ten krzyż przeszkadza tym a ja sie boje gwiazdy dawida w Palacu Prezydenckim ** O ile pamietm to prezydent Lech Kaczynski chetnie obchodzil zydowskie swieta w swoim Palacu Prezydenckim. Tak wiec zapewne Gwiazda Dawidowa nie przeszkadzalby mu tam.

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Igo [2010-09-05 02:03]

Symbolem Polski jest Orzel Bialy z Korona
** REFERENDUM SUBITO! NIE NIE NIE NIE !!! Krzyż, Święta i Jedyna Wiara - na tym polu nie ma sporu między Tymi Którzy Myślą Po Polsku. Dla Polaka i Patrioty Krzyż jest Rzeczą Świętą! Zdecydowana większość społeczeństwa polskiego nie zgadza się z wyrokiem. Nie wynika to bynajmniej z tego, iż jesteśmy katolickim zaściankiem (ulubione powiedzenie wojujących ateistów), ale dowodzi, ze nie odbiegamy w tej kwestii od społeczeństwa Europy Zachodniej. W walce z Krzyżem i Religią przebijają się poszczekiwania resztek osób spod znaku czerwonego sztandaru z sierpem i młotem. Dla Polaków Krzyż to znak wolności, tożsamości narodowej, tradycji i patriotyzmu ,coś o co walczyli podczas komunistycznej nocy. Krzyż to podstawa naszej narodowej Pamięci i Tą pamięć należy przekazywać kolejnym pokoleniom. Musimy powtórzyć za Józefem Piłsudskim: "Naród, który traci pamięć przestaje być Narodem - staje się jedynie zbiorem ludzi czasowo jednie zamieszkujących dane terytorium " .Tylko ateiści ,ludzie wyzuci z Patriotyzmu i moralności mogą temu zaprzeczać! ** Nie, krzyz jest od dawna symbolem wszystkich chrzescijan, rowniez i wrogow Polski, symbolem Polski i Godlem Panstwa jest Orzel Bialy z Korona, a krzyze wisza wszedzie ponad Godlem Panstwa. Powolywanie sie na Jozefa Pilsudskiego jest nieudanym przesiewzieciem, jak wiadomo to on i wielu jego zwolennikow zmienilo religie z rzymsko katolickiej na ktoras z ewangielickich dla umozliwienia im rozwodow z poprzednich malzenstw i umozliwienia im zawarcia nastepnych malzenstw. Po smierci Jozefa Pilsudskiego byl spor miedzy owczesnymi wladzami polskimi i owczesna hierarchia katolicka o to gdzie nalezy go pochowac, w koncu pochowano go coprawda na Wawelu, ale nie tam gdzie sa pochowani polscy krolowie.

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~obywatelka [2010-09-04 11:49]

to woła o pomstę do nieba
a ile osob tam protestuje????bo ja w wiadomosciach widze z 2, 3 osoby i wielkie larum!!! wstyd, wstyd, islamistow sie wzbraniacie i obawiacie, a co robicie z moja rowniez religia?? jestem praktykujaca katoliczka i wstydze sie tych scen!!!!!! obywatelka lat 33

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

Ocena: 0 [0]
~Rzezbiarz [2010-09-04 12:15]

Stawiać pomniki wszystkim i wszędzie gdzie się da
Rzezbiarze jak i stoczniowcy muszą mieć robotę.

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

Ocena: 0 [0]
asia z wrocka [2010-09-03 20:32]

ten krzyż przeszkadza tym
którzy się GO boją.

odpowiedz

pokaż 25 ukrytych odpowiedzi

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:18]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:17]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:17]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:17]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:17]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~Powiślak [2010-09-05 01:17]

TRWA walako pomnik dla kaczki
a tu prosze bardzo na ul. TAMKA kaczka w KORONIE

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~amad [2010-09-04 22:21]

słabiutka artystka
podoba jej sie palma, ktora ma niejako warszawiakom przypominac o Getcie... jedyne co wynika z wywaidu to tani lansik kolezanki... gdzies tam znowu mówi że taki a taki artysta w ogóle nie powinien byv brany pod uwage, to zdanie mówi wszystko o poziomie i telektualnym 'artystki" - dla artstów zwłaszcza rzeżbiarzy zawsze liczy sie dzieło a nie autor, kobitka z czssów minionej epoki, chcociaz się dystansuje do tych czasów to nie wie jak badzo nimi przesiakneła

odpowiedz

Ocena: 0 [0]
~joteswar [2010-09-03 20:22]

Przez setki lat nic nam,NARODOWI,nie było wolno.
Teraz ten NARÓD(przynajmiej w ilości ok.miliona-czy to mało?)chce uhonorować człowieka któremu wierzył i akceptował Jego działanie.I co?NiE wolno,nie lzja,nie nada.Powiedzcie mi,o co walczyliśmy?Czy naprawdę o podniesienie pensji prezydenta,którego ponad 40%nie chce na tym stanowisku?Który pierwsze swoje decyzje skierował na wojnę z NARODEM,a przynajmiej z jednym milionem z tego NARODU?

odpowiedz

pokaż 4 ukryte odpowiedzi

Ocena: 0 [0]
~Reytan [2010-09-04 12:22]

POLSKIE ELITY POLEGŁE W KATYNIU W 1940 + PROFESOROWIE U.J.= III RP
do dzisiaj nie możemy odbudować tej straty i stąd mamy elitę m.in. - prof.Senyszyn, prof. Iwiński, mec. Kalisz, "prof." Bartoszewski, mgr Tusk, mgr Schetyna, mgr Komorowski, mgr Pali-kot, mgr Olbrychski, mgr inż. Sekuła, lek.med. Arłukowicz, mgr Aziewicz, lek.med. Balicki, mgr Celiński, mgr inż. Chlebowski, mgr Czuma, mgr Drzewiecki, mgr Grabarczyk, mgr Grad, mgr Graś, mgr Halicki, mgr Kutz, mgr inż. Mężydło, mgr Napieralski, mgr Neumann, dr hab. Niesiołowski, mgr Nowak, mgr Pitera, mgr Śledzińska-Katarsińska, mgr Wenderlich, oraz lek.psychiatra Klich. CZY KOGOŚ COŚ DZIWI?

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

Ocena: 0 [0]
~makler [2010-09-04 12:19]

Pomnik Kaczyńskiego pod siedzibą giełdy
odstraszy inwestorów i rząd padnie.

odpowiedz

Szukaj w serwisie

reporter wp24 chcę wyslać

Zrobiłeś unikalne zdjęcie,
napisałeś ciekawą
wiadomość?

Wyślij je do nas lub załóż
własne konto, na którym
je opublikujesz.

Najlepsze materiały
publikujemy na stronie głównej serwisu.

Ostatnio dodane przez reporterów WP24

Pogoda długoterminowa materiał foto Pogoda długoterminowa dodane przez: Internauta WP24
Prognoza pogody materiał foto Prognoza pogody dodane przez: Internauta WP24

więcej

Sonda

Jaki prezent dasz swojej Mamie?

liczba oddanych głosów: 434