więcej

Co czuje człowiek przed śmiercią?.

Anna Korzec

Logo dostawcy  wp.pl |  dodane 2011-11-01 (03:48) 2 lata 11 miesięcy 22 dni 2 godziny i 41 minut temu
drukuj
zobacz galerię Święto Zmarłych - czas refleksji na temat przemijania?
Śmierć jest wydarzeniem, o którym bardzo niewiele wiemy - każdy umierający jest tu debiutantem. To zupełnie naturalne, że doświadczenie, z którym stykamy się po raz pierwszy, jest dla nas trudne i obawiamy się go - nie wiemy przecież, jak będzie ono przebiegać

dr hab. Bartłomiej Dobroczyński

- Podczas trzech podstawowych aktywności naszej egzystencji, czyli narodzin, kopulacji i śmierci, za pierwszym razem nigdy nie jest łatwo - mówi w wywiadzie dla Wirtualnej Polski dr hab. Bartłomiej Dobroczyński. Psycholog z Uniwersytetu Jagiellońskiego wyjaśnia, co najbardziej przeraża nas w końcówce życia. Rozmawiamy też o tym, czy na ten koniec można się jakoś przygotować?


Anna Korzec: Czy boi się pan śmierci?

Dr hab. Bartłomiej Dobroczyński: - Zależy, co pani rozumie przez słowo „boję się” - czy na samą myśl o śmierci uciekam do kąta i dygoczę, czy pyta pani o coś bardziej subtelnego i złożonego.

Nie podejrzewałam pana o tego typu ucieczkowe reakcje. Miałam na myśli ten bardziej subtelny wymiar lęku przed śmiercią.

- Tak, oczywiście - mam takie chwile, kiedy bardzo niepokoi mnie fakt, że - jak mówił Heidegger - człowiek jest Sein-zum-Tode, czyli bytem ku śmierci. Śmierć jest wydarzeniem, o którym bardzo niewiele wiemy - każdy umierający jest tu debiutantem. To zupełnie naturalne, że doświadczenie, z którym stykamy się po raz pierwszy, jest dla nas trudne i obawiamy się go - nie wiemy przecież, jak będzie ono przebiegać. Inni weseli teoretycy mówią, że podczas trzech podstawowych aktywności naszej egzystencji: czyli narodzin, kopulacji i śmierci, za pierwszym razem nigdy nie jest łatwo. Sprawy nie ułatwia też świadomość, że z narodzinami i śmiercią mamy do czynienia po raz pierwszy i ostatni.


A w obliczu śmierci jesteśmy też zupełnie sami...

- Tak, w śmierci każdy z nas jest samotny - tutaj nikt nie może nam towarzyszyć. Ja umieram, a inni nie. Albo umierają, ale też robią to w samotności, niejako na własny rachunek. To wyjątkowa sytuacja dlatego, że w tym doświadczeniu nikt inny nie może być w takiej relacji z moją świadomością, w jakiej ja jestem.


Czy śmierć przeraża nas tylko dlatego, że jest wielką „wyprawą w nieznane”?

- Myślę, że na lęk przed śmiercią składa się kilka elementów - to nie jest nic jednorodnego. Pamiętam, że wiele lat temu na ścianie kurii biskupiej w Krakowie ktoś sprejem nabazgrał bardzo trafne przesłanie. „Nie boję się śmierci, ale umierania” - głosił ten napis. Śmierć przeraża nas nie tylko dlatego, że to swego rodzaju akt ostateczny. Postrzegamy ją też jako pewien proces i to, co do niego prowadzi. Przyzwyczailiśmy się, żeby patrzeć na śmierć z perspektywy mediów – jako na skutek straszliwego wypadku albo agonię podczas długiego pobytu w szpitalu, gdzie podłączeni jesteśmy do wenflonów, cewników i przebywamy w otoczeniu krwi, flegmy i kroplówek…. Na klepsydrach czytamy: „odszedł po długich a ciężkich cierpieniach”. To wszystko nie napawa optymizmem. Jeśli obiecałaby pani ludziom, że w trakcie umierania nie będą cierpieć, to na pytanie „czy boisz się śmierci” wielu odpowiedziałoby: „eee, nie ma problemu”.

Dobrze, to przyjmijmy, że uporaliśmy się z lękiem dotyczącym procesu umierania i związanego z tym cierpienia. Co dalej?

- Problem polega na tym, że nie wiemy, „co dalej”. To zależy od tego, w co wierzymy. Niektórzy odpowiadają: „dalej nic”, zgodnie z tym, co mówił już 300 lat p.n.e. Epikur: „Kiedy ja jestem śmierci nie ma, kiedy śmierć jest, nie ma mnie”. Wtedy pojawia się lęk przed próżnią - po łacinie „horror vacui”. Wyobrażenie tej pustki to dla wielu trudne do zniesienia przeżycie. Do tego może się jeszcze dołączyć żal związany z niespełnieniem, poczucie, że nie udało mi się osiągnąć w życiu wszystkiego, co sobie wymarzyłem.
Badania pokazują bardzo ciekawe zjawisko: ludzie w ostatnich chwilach życia, wbrew temu, co można by przypuszczać, nie tyle żałują tego, co zrobili, ale tego, czego nie udało im się zrealizować dr hab. Bartłomiej Dobroczyński
Badania pokazują bardzo ciekawe zjawisko: ludzie w ostatnich chwilach życia, wbrew temu, co można by przypuszczać, nie tyle żałują tego, co zrobili, ale tego, czego nie udało im się zrealizować.


A co z wiarą w życie pozagrobowe?

- Oczywiście, istnieją różne tradycje duchowe i religijne, które uczą, że śmierć nie jest końcem życia. Dzięki panującej współcześnie globalizacji mamy dostęp do różnych informacji i ta wielość doniesień też raczej pogłębia naszą niepewność. Przychodzą mi do głowy trzy takie modelowe scenariusze wydarzeń. Pierwszy pochodzi z naszej tradycji - chrześcijańskiej. Według niej istnieją cztery rzeczy ostateczne - śmierć, sąd Boży, niebo albo piekło. Ale tu też toczą się spory w obrębie różnych wyznań i kościołów - teologowie spierają o to, czy zmartwychwstanie następuje w momencie śmierci, czy leży się w grobie i czeka się na sąd ostateczny, niektórzy zastanawiają się, co będzie w okresie pomiędzy złożeniem do grobu, a zmartwychwstaniem. Jak mówi Szymborska: „Bóg się chowa, diabli wiedzą gdzie”, nie wiadomo, wtedy my też będziemy schowani diabli wiedzą gdzie… I do zwykłej obawy o śmierć biologiczną, dołącza się jeszcze tzw. „lęk metafizyczny”: nie wiadomo, co będzie dalej, do jakiego miejsca trafimy. Ale tradycje orientalne też stawiają przed nami trudne zadania. Na Wschodzie wierzy się w tzw. samsarę, czyli koło narodzin i śmierci. Mamy do czynienia z wędrówką dusz, czyli tzw. metempsychozą. To znaczy, że impreza się nie kończy – co prawda umieramy, ale dusza wychodzi z ciała i zostaje poddana jakiemuś osądowi. Po tym dostaje nowe ciało, ludzkie bądź zwierzęce. Jak twierdził Platon, chodzi o to, żeby przypomnieć sobie swoje wzniosłe powołanie do świata idealnego, odpokutować za to, co się zrobiło. Później znowu śmierć i - w zależności od danej tradycji - odpoczynek albo od razu bezpośrednio nowe wcielenie. Rosyjska teozofka, Helena Bławatska dopuszczała pewne ułatwienie, bo twierdziła, że dusza będzie mogła przez 1,5 tys. lat odpoczywać w Dewachanie, krainie szczęścia, w której doświadczy wszystkiego, czego tylko zapragnie. Koło narodzin i śmierci jest o tyle problematyczne, że możemy dostać bardzo złe wcielenie (np. zostać ostrygą). Poza tym, jest to swego rodzaju katorga, męka, no bo co to za przyjemność kilkakrotnie rodzić się, męczyć się w życiu pełnym cierpienia i chorób.


Buddyści mają specjalny przewodnik po śmierci.

- Bardo Todol, znany jako Tybetańska Księga Zmarłych. Myślę, że lepszym określeniem byłoby tu „podręcznik do umierania”. Zgodnie z zaleceniami buddyzmu, kiedy człowiek umiera, powinien być przy nim ktoś, kto będzie mu czytał tę księgę w momencie, gdy z punktu widzenia zachodniej medycyny jest on już martwy. Buddyści wierzą, że umysł takiej osoby nadal odbiera wrażenia z otoczenia, bo jest w stanie bardzo podobnym do tego, kiedy mamy marzenia senne. Mówi się nawet, że ludzie, którzy umarli, często nie są tego świadomi. Czytany wtedy tekst Tybetańskiej Księgi Umarłych opowiada, na co dany człowiek natrafi po swojej śmierci. Podstawą buddyzmu tybetańskiego jest przekonanie, że śmierć to moment, w którym musimy dokonywać najważniejszych wyborów. Będą się przed nami zjawiać różne bóstwa, kusić nas lub odpychać różnobarwne światła. Nasza reakcja na te wydarzenia może bardzo pogorszyć lub poprawić naszą sytuację. W przypadku dobrego wyboru, zmarły albo otrzyma lepsze wcielenie, albo nawet wyzwoli się z koła narodzin i śmierci - i osiągnie stan nirwany - najlepszy, jaki sobie można tylko wyobrazić. Jak zatem widać, są różne scenariusze wydarzeń pośmiertnych, jednak w przypadku każdego z nich można stawiać sobie pytanie: czy sprostam w momencie, kiedy któryś z nich się rozegra? W takiej sytuacji człowieka może ogarnąć rozpacz i zwątpienie.

Czy twarda wiara w któryś z tych scenariuszy to nie jest przywilej, który zapewni spokój w „momencie ostatecznym”? Jeśli wiemy, co wydarzy się po śmierci, możemy się czuć bardziej pewnie…

- Nie, bo żaden z tych scenariuszy niczego nie zapewnia! Moim zdaniem,
Niezależnie od lęku przed próżnią, nieistnieniem, równie przerażające może być to, że w momencie śmierci trafimy w ręce sił potężniejszych od siebie, które za nas zdecydują o naszym losie dr hab. Bartłomiej Dobroczyński
niezależnie od lęku przed próżnią, nieistnieniem, równie przerażające może być to, że w momencie śmierci trafimy w ręce sił potężniejszych od siebie, które za nas zdecydują o naszym losie. Każda z religii przedstawia gotowy scenariusz, jednak żadna z nich nie mówi „dasz sobie radę na pewno”. Ktoś może wierzyć - mówiąc językiem naszej tradycji - w miłosierdzie Boże, ale i tak nie może być pewny, że będzie ono jego dotyczyć. Oto pewnej osobie śniła się kolejka do Sądu Ostatecznego, w której zajmowała miejsce tuż za Matką Teresą z Kalkuty. Obok tej kolejki przechodził się Jezus. I kiedy zbliżył się do tej świetlanej Postaci, powiedział: „Wiesz co, Tereniu, mogłabyś się w tym swoim życiu trochę bardziej postarać”. Osoba budzi się zlana potem. Horror metafizyczny. Bo zawsze może się okazać, że w zetknięciu z Absolutem nie ma pani żadnych szans. Te scenariusze wydarzeń zmieniały się też na przełomie dziejów, 1,5 tys. lat temu św. Augustyn wierzył, że większość ludzi idzie do piekła, w tym nienarodzone dzieci, jak również te, które umarły zaraz po porodzie nie otrzymawszy chrztu. To jest dość złożona kwestia.


Nasz stosunek do śmierci jest też kształtowany przez kulturę.

- Oczywiście, są kultury, w których ludzie ze śmiercią żyją za pan brat - na przykład Meksyk. Tam śmierć jest celebrowana na wiele różnych sposobów, podkreśla się śmiertelność człowieka, a święto zmarłych jest radosnym festynem i ucztowaniem. Natomiast kultura Zachodu, w której zostaliśmy wychowani, ma do śmierci stosunek paniczno-paranoidalny i za wszelką cenę próbuje usunąć ją z naszej świadomości. Jest to pewien paradoks, bo równocześnie śmierć jest wszechobecna w mediach, napędza emocje, budzi zainteresowanie, podnosi oglądalność.

W mediach mamy raczej do czynienia z trywializacją śmierci- pokazuje się zdjęcia z egzekucji znanych dyktatorów, wystawia na widok publiczny zwłoki postaci znanych z życia publicznego.

- Nie jestem pewien, czy to jest kwestia strywializowania. To naturalne, że kultura żywi się emocjami, które towarzyszą kluczowemu w życiu każdego człowieka wydarzeniu. Ludzie jednak przyzwyczajają się do obrazu śmierci prezentowanego przez media. Jednak media często zniekształcają rzeczywistość, wyrabiają mylne wyobrażenie na wiele tematów. Jeśli w telewizji pokazują wycieczkę znanego podróżnika po dżungli, to niejeden widz może sobie pomyśleć, że to nic trudnego i każdy poradziłby sobie w takiej sytuacji. Jednak gdyby sam znalazł się w tych chaszczach i pijawki, pająki i komary wgryzałyby mu się w całe ciało, jestem pewien, że zacząłby postrzegać tę sytuację inaczej. Z chorobami i śmiercią jest bardzo podobnie. W momencie, kiedy zaczynamy mieć poważne problemy ze zdrowiem, śmierć pojawia się jako coś realnego, to szybko dostrzegamy, że ta „zabawa” wygląda zupełnie inaczej, niż myśleliśmy. Jednak kultura zawsze epatowała obrazami śmierci. Jeśli obejrzy sobie pani obrazy Hansa Memlinga, czy Hieronima Boscha, to tam też często widać poćwiartowane ciała, i okrutne tortury. Ludzie w dawnych czasach funkcjonowali podobnie - ulubioną rozrywką gawiedzi było wtedy obserwowanie publicznych egzekucji.

A czy te obrazy wystawionych zwłok nie są takim współczesnym danse macabre, próbą oswojenia śmierci?

- Też, ale to jest spektakl. I przyczyny są różne. Współczesny świat jest tak mocno nasycony obrazami i informacją, że już nie wiadomo, co zrobić, aby mój obraz wygrał z konkurencyjnym obrazem. Informacja ma przyciągać od razu, najlepiej, aby zawierała seks i śmierć jednocześnie. Ale jest też druga strona medalu – musimy zmierzyć się z „prawdziwą śmiercią”. Żyjemy w terrorze medycyny. Naszym życiem i szczęściem zarządzają ibupromy, aspiryny i inne środki przepisywane na przeczyszczenie, serce, wątrobę, płuca i inne rzeczy. Również medycynie oddaliśmy „końcówkę” - ostatni rok czy dwa lata życia przeciętny człowiek spędza najczęściej w szpitalu, hospicjum albo przytułku. Bardzo rzadko ludzie umierają w domu. W takiej sytuacji nie możemy się nauczyć, na czym polega umieranie, nie ma już tak jak dawniej, kiedy człowiek dokonywał żywota w domu, na oczach wszystkich członków rodziny. W szpitalach, w momencie, gdy zbliżają się ostatnie chwile danej osoby, które przebiegają niekiedy bardzo gwałtownie i wiążą się z intensywnymi zabiegami medycznymi, to zwykle jej bliscy są wypraszani. Oni często się też boją, bo nie wiedzą, jak wtedy reagować. Śmierć zostaje wykluczona z takiego zbiorowego doświadczenia. Nie jestem katolikiem, ale uważam, że bardzo pozytywną rolę odegrał tu papież Jan Paweł II, który niejako zademonstrował światu, jak należy umierać – to znaczy nie uciekał przed śmiercią, stawił jej czoła, a robił to niejako na oczach wszystkich. W Polsce scenariusz jest taki: postać publiczna aktywnie działa, a w pewnym momencie znika na rok lub dwa. Później dowiadujemy się, że ten ktoś umarł np. na raka płuc, czy wątroby, a gazety piszą: przegrał walkę z rakiem. Co jest niesłychanie irytującym sformułowaniem. Podstawowe pytanie brzmi bowiem: czy mógł wygrać? A jeśli wygrał, to na jak długo? I na czym to zwycięstwo miałoby polegać? Czy liczymy na to, że będziemy żyć 160 lat, 200, albo milion? Nie da się. Przeciętnie około 70-80 roku życia walimy głową w wiadro i cześć. I nie ma tutaj żadnej filozofii, nie da się tego wygrać, nie ma żadnej możliwości zrobienia jakiegoś potężnego Faustowskiego zakładu, że akurat ja będę żył wiecznie.


Dlaczego bardziej lub mniej świadomie chcemy przedłużać sobie życie?

- To zjawisko wiąże się z postępującą laicyzacją,
Zachód coraz mniej wierzy w świętość życia i w to, że śmierć jest ważną bramą do jakiegoś nowego świata, w związku z tym coraz ważniejszym jest, żeby, jak to opisał Huxley w „Nowym Wspaniałym Świecie” - jak najdłużej utrzymywać ciało w formie trzydziestolatka, a następnie zostać poddanym uroczystej eutanazji dr hab. Bartłomiej Dobroczyński
Zachód coraz mniej wierzy w świętość życia i w to, że śmierć jest ważną bramą do jakiegoś nowego świata, w związku z tym coraz ważniejszym jest, żeby, jak to opisał Huxley w „Nowym Wspaniałym Świecie” - jak najdłużej utrzymywać ciało w formie trzydziestolatka, a następnie zostać poddanym uroczystej eutanazji. Ciągle mówi się o jakości życia, o tym, że życie uważa się za udane, jeśli jest się zdrowym i ma się odpowiednią ilość ekscytujących doznań, ma się odpowiednie przedmioty, gadżety itd.

Czy da się oddzielić jakieś czysto biologiczne elementy lęku przed śmiercią? Czy jest on nierozerwalnie związany z kulturą, w której wyrastamy?

- Myślę, że nie jesteśmy w stanie zobaczyć siebie bez kultury. Wyrastamy w jakimś języku, który wpływa na nasz sposób postrzegania świata. Za biologicznymi korzeniami lęku przed śmiercią mogą jednak przemawiać badania przeprowadzone na zwierzętach. Z niektórymi można nawiązać coś na kształt kontaktu - potrafią one przekazać człowiekowi pewne informacje. Zapytano gorylicę Koko, co się dzieje z przedstawicielami jej gatunku po śmierci. I w języku migowym Koko odpowiadała, że idą do cichego, bezpiecznego miejsca na uboczu. Możemy w związku z tym przypuszczać, że zwierzęta wyższe być może wiedzą, że istnieje śmierć i przejawiają emocje z nią związane. Jest też parę ciekawych, trudnych do wytłumaczenia zjawisk, jak np. tzw. cmentarzyska słoni. Zaobserwowano, że żywe słonie wracają do miejsc, gdzie leżą szkielety ich martwych pobratymców, i odprawiają tam tajemnicze „rytuały”. Nie wiemy, dlaczego słonie godzinami potrafią gładzić trąbami leżące szkielety. Te zwierzęta znane są z tego, że mają świetną pamięć, możemy podejrzewać, że w ten sposób jakoś przypominają sobie swoich towarzyszy albo oddają im hołd. A może obchodzą swoje święto zmarłych? Nie wiemy. Ludzie postrzegają śmierć przez kulturę, więc nie potrafimy jasno wyodrębnić tutaj biologicznych elementów. Są też jednak tacy badacze, którzy uważają, że wszystko to, co jest kulturowe, jest biologiczne, że kultura to w istocie biologiczna strategia przetrwania. W takim sensie wszystko, o czym tutaj mówimy jest częścią kultury i nie jest ona niczym zewnętrznym, odrębnym od natury.

Także ta kultura nakazuje nam wznosić zmarłym okazałe pomniki i tłumnie odwiedzać miejsca ich pochówku?

- Budowanie pomników to sposób na zachowanie symbolicznej nieśmiertelności. Mówi o tym znana z psychologii społecznej „Terror Management Theory”, czyli Teoria Opanowania Trwogi - każdy człowiek unika myślenia o śmierci i odsuwa od siebie obawy z nią związane. Lękamy się nie tylko biologicznego unicestwienia, ale też utraty sensu - że to, czego dokonałem i co wydawało mi się ważne i istotne, w momencie śmierci okazuje się zupełnie bezużyteczne. Pomniki czy cmentarze to forma odbudowania ciągłości, a to nic innego jak utrwalenie, czyli trwanie, a więc pewna forma nieśmiertelności. Działa to jednak w obie strony, bo pamięć o zmarłych to sposób na budowanie tożsamości. Gdybyśmy tego nie robili, bylibyśmy jak zwierzęta - one nie mają historii. Dzięki temu, że my zapisujemy swoją przeszłość - możemy się uczyć od Platona czy Tukidydesa. Natomiast wydra nie może się niczego nauczyć w ten sposób od wydry, która żyła 2 tys. lat temu. Leszek Kołakowski mówił, że nie uczymy się historii po to, żeby się nauczyć jak żyć i odnosić sukcesy, tylko po to, aby wiedzieć, kim jesteśmy. Człowiek ma mentalność plemienną, kiedy idziemy na cmentarz i uprawiamy kult przodków, tworzymy pewną wspólnotę symboliczną. Mówimy, że tu leży dziadek Kazio a tu babcia Zdzisia. Nie musimy nawet znać historii wszystkich naszych zmarłych - już samo poczucie wspólnoty uświadamia nam, kim jesteśmy. W innych tradycjach owo poczucie przybiera dość makabryczną postać: np. niektóre plemiona Indian amazońskich grzebią swoich krewnych wewnątrz chat, w których mieszka ich rodzina. Synowie i wnuki śpią na ciałach swoich przodków – to ilustruje, jak wielkie znaczenie ma dla tych społeczności bliskość zmarłych.


Czy możemy jakoś przygotować się na śmierć?

- Szkoły duchowe we wszystkich miejscach na świecie są niczym innym, jak uczeniem życia w kontekście śmierci. Niezależnie od tego, jaki będzie nasz koniec, ich zaletą jest to, że dają one silną psychiczną podbudowę. Osoba, która będzie funkcjonowała zgodnie z zaleceniami danej tradycji powinna być gotowa na śmierć w takim sensie, że każdego wyboru dokonuje z uwzględnieniem tej ostatecznej perspektywy. Na przykład mając do wyboru pośpiech, bo mam coś ważnego do załatwienia dla siebie, i wyjęcie ciernia z łapki wróbla, to mówię: wyjmę cierń z łapki wróbla, bo moja religia mówi, „miłuj bliźniego jak siebie samego”, albo „miej współczucie dla wszystkich istot żyjących”. I jeśli w takim momencie przychodzi ktoś i przystawia mi rewolwer do głowy, to ja mówię – jestem gotowy, bo wyciągnąłem cierń z łapki wróbla, a – zgodnie z zaleceniami mojej religii - tak powinienem był zrobić, wszystko jest w porządku. Natomiast współczesny świat przygotowuje nas do śmierci inaczej: stara się położyć nacisk na to, żeby jak najdłużej dbać o siebie. To zdrowie jest bogiem w dzisiejszych czasach – jeśli straci się zdrowie, to już nic dobrego nas nie czeka. Ale czy to może przygotować nas na śmierć? Nie jestem pewny. Nie bardzo potrafię sobie wyobrazić, jak mam się przygotować - poza tradycjami filozoficznymi i duchowymi. Kiedyś rozmawiałem z Tomasz Węcławskim, kiedy jeszcze sprawował posługę kapłańską. Wtedy ze sporą dozą naiwności zapytałem: „Księże profesorze, a jak się przeżywa własną śmierć? Jak się ją będzie przeżywać, według księdza wiedzy?” A on mi odpowiedział: „Drogi panie, śmierć to jest właśnie coś, czego się nie przeżywa”. To jest pewna brutalność świata, którego nie obchodzi, czy my jesteśmy gotowi na śmierć. Po prostu to w pewnym momencie przyjdzie samo. Tutaj warto jednak przywołać relacje ludzi, którzy mają do czynienia ze śmiercią. Oni mówią, że śmierć ma swoje prawa i swoją dynamikę. Są doniesienia o tym, że kiedy wejdzie się już w ten proces, to nie jest on związany z jakimś panicznym lękiem czy cierpieniem. Istnieją relacje, które mówią o tym, że śmierć przebiega w taki sposób, jakby człowiek był już na nią przygotowany. Towarzyszy temu pogodzenie, uspokojenie. Często mówi się „umarł spokojnie, umarł pogodzony”. Zobaczymy. Każdy będzie mógł tego doświadczyć na sobie.

Rozmawiała Anna Korzec, Wirtualna Polska

Dr hab. Bartłomiej Dobroczyński jest psychologiem, wykładowcą w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest autorem publikacji z zakresu relacji między duchowością a psychiką, psychologii transpersonalnej i historii myśli psychologicznej.


Bądź na bieżąco z wiadomości.wp.pl

oceń
tak 120 90.23%
nie 13 9.77%

Przeczytaj też

Zmarł poeta i tłumacz Andrzej Mandalian

dodane 2011-11-24 (22:00) 2 lata 10 miesięcy 28 dni 8 godzin i 29 minut temu

Episkopat o kremacji: zezwalamy, ale pod warunkiem...

dodane 2011-11-01 (16:30) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 13 godzin i 59 minut temu

O grób pradziadków Angeli Merkel dbają... w Elblągu

dodane 2011-11-01 (11:00) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 19 godzin i 29 minut temu

Polacy ruszyli na cmentarze

aktualizacja 2011-11-01 (16:56) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 13 godzin i 33 minuty temu

"Halloween może być niebezpieczne"

dodane 2011-10-31 (08:53) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 21 godzin i 36 minut temu

Ks. Boniecki: na śmierć pracuje się całe życie

dodane 2011-10-31 (07:01) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 23 godziny i 28 minut temu

"Halloween może być groźne. To kuszenie demonów"

dodane 2011-10-29 (10:10) 2 lata 11 miesięcy 23 dni 20 godzin i 19 minut temu

Nie można rozsypać prochów bliskich. Czy to się zmieni?

dodane 2011-10-29 (08:20) 2 lata 11 miesięcy 23 dni 22 godziny i 9 minut temu

materiał foto

Byśmy mogli zapalić je na grobach

dodane 2011-10-25 (09:49) 2 lata 11 miesięcy 27 dni 20 godzin i 40 minut temu
materiał foto

Strach się bać

dodane 2011-09-30 (17:23) 3 lata 22 dni 13 godzin i 6 minut temu

materiał foto

Otaczają się boginiami

dodane 2011-09-30 (10:06) 3 lata 22 dni 20 godzin i 23 minuty temu
materiał foto

Modnie w trumnie

dodane 2011-07-28 (09:10) 3 lata 2 miesiące 24 dni 21 godzin i 19 minut temu

materiał foto

Festiwal Świateł

dodane 2011-06-16 (08:51) 3 lata 4 miesiące 6 dni 21 godzin i 38 minut temu

"Chrześcijanie powinni się modlić za bin Ladena"

dodane 2011-05-04 (11:11) 3 lata 5 miesięcy 18 dni 19 godzin i 18 minut temu

W innych serwisach

  • Pytamy.pl: Śmierć
  • Bloog.pl: Religia

Czekamy na Twoje zgłoszenie!

Byłeś świadkiem lub uczestnikiem ważnego zdarzenia? Poinformuj Internautów o tym, co dzieje się w Polsce, na świecie, w Twojej okolicy!

Wyślij nam zdjęcie, film lub artykuł! Najciekawsze opublikujemy!


Opinie (338)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

31
21
~Samael 2011-11-02 (19:10) 2 lata 11 miesięcy 20 dni 11 godzin i 19 minut temu

Człowiek umiera, gdy jego mózg przestaje funkcjonować. To, co będzie potem, to już nie jego zmartwienie, bo po nim zostały tylko zwłoki i nie ma on już żadnych problemów. Nie ma Boga ani Szatana. Nie ma raju ani piekła. To tylko symbole i wytwory ludzkiej wyobraźni. To nie Bóg stworzył człowieka, tylko człowiek stworzył Boga. Naprawdę nie ma co się bać tego co się stanie z nami po naszej śmierci, bo to już nas nie dotyczy. Umieramy i to jest koniec. Ja tylko boję się śmierci moich bliskich i przyjaciół. Swojej własnej nie, ale nie chcę umierać, bo moi bliscy by przez to cierpieli. Zdecydowanie bardziej niż swojej śmierci boję się swojego cierpienia za życia - kalectwa, ciężkiej choroby itp., ale nie zamartwiam się "na zapas". Zamartwianie się tym co z nami będzie po naszej śmierci to zwykła głupota. Życie jest za krótkie żeby ciągle się zamartwiać tym co się z nami stanie po naszej śmierci. Mi los moich własnych zwłok jest obojętny, a o "duszę" się nie martwię, bo umrze razem z moim mózgiem, więc nie ma problemu. Nie bójcie się o wasze życie po śmierci, bo to doprawdy absurdalne przejmować się czymś co nie istnieje. Szkoda waszych nerwów. Z moich obserwacji wynika, że większość wierzących "wierzy" tylko dlatego, że boją się, że jako niewierzący poszliby do piekła, jeżeli przypadkiem by się okazało, że Bóg faktycznie istnieje. "Wierzą" tak na wszelki wypadek, bo przecież ponoć w każdej legendzie jest ziarnko prawdy... Pozdrawiam wszystkich racjonalnie myślących. P.S. Tak, wiem, moi drodzy katolicy, że niewiara w istnienie Szatana jest dowodem na bycie opętanie przez niego, a ateista jest dla was gorszy od satanisty, więc tego typu ataki możecie sobie darować. Jak znam życie, to pewnie i tak mnie zbluzgacie, więc czekam...

odpowiedz

pokaż 14 ukrytych odpowiedzi

0
1
~123 2014-03-05 (23:48) 7 miesięcy 17 dni 6 godzin i 41 minut temu
0
0
~Qlimax1993 2013-10-04 (23:18) 1 rok 18 dni 7 godzin i 11 minut temu

Witam Powiem szczeże sam się jej Boję a raczej wywnioskuje wiele lat co będzię.... Np; myślenie racjonalne umrze i narodze sie ponownie w innym nowym ciele,umrze i co ja tam będę robić co tam będzie jak to będzie wyglądało czy będę miał swoją świadomość , pamiętanie sam powiem że nie znam żadnej odpowiedzi z nich kiedyś z kumplem gadaliśmy sporo o tym mówiłem mu że my to tylko materia umieramy by zrodzić się w tym samym roku dziennym jako kto inny czyli jak teraz pisze i odczuwam to po nowym rozpoczęciu będę wiedział to samo. Co z tego jak gadają że Bog jest i tak dalej no dobrze ale jak ja nie chce umrzeć to co.. No i jak wszystko nasze dorobi itp pójdą w długą a my zostaliśmy z niczym i na co komu śmierć by pozbyć się naszych dorobków to na co nam nauka,praca,majatki heh XD Kościół jak kościół każdy inny/e Kraje mają swoje religie Ciekawe jak ta przyszłość będzie wyglądać Kumpel gada niby że tyle ludzi,zwierząt jest w niebie i niby jak tam się wszyscy pomieścili może po za układem dalej , dalej istnieje ten świat gdzie sie dostajemy hmm. no i takie są każde pytania , rozmyślania Dla mnie Bzdura na pewno gdy się dostajemy to gdzie indziej na bank NQ

odpowiedz

4
1
~ArthurNeo 2013-09-20 (14:52) 1 rok 1 miesiąc 2 dni 15 godzin i 37 minut temu

A ja właśnie boję się z innego powodu. Nie boję się chwili umierania, bo wiem że ona przejdzie. To jest coś co wiemy. Masz np. zawał i wiesz, że zawał się skończy i już nie żyjesz. To jest taki moment przejścia z życia do tego co jest po śmierci. Więc... nie przeraża mnie przejście z jednego pokoju do drugiego... tylko przeraża mnie co jest w tym drugim pokoju. Fenomen śmierci jest taki, że gdy już te drzwi odtworzymy to odwrotu już nie ma. Boję się, że za drzwiami jest po prostu czarna ściana, czarne NIC, gdzie nie istnieje ani świadomość ani upływ czasu... To jest najgorsze...

odpowiedz

2
1
~Dmjoxk 2013-06-03 (19:48) 1 rok 4 miesiące 19 dni 10 godzin i 41 minut temu

Żaden człowiek nie boi się śmierci tylko świadomości co się dalej stanie . Gdyby człowiek wiedział że po śmierci zostanie mu świadomość śmierć nie była by straszna . Do śmierci nie da się przystosować jeżeli jesteś wierzącym myślisz że po śmierci zostanie ci przywrócona świadomość w tłumaczeniu twoja dusza jest tak na prawdę w moim przekonaniu mózgiem to on emituje świadomość i idziesz do nieba lub piekła ciało zostaje dusza idzie do nieba ale jeśli ciało ma zostać to mózg odpowiedzialny za świadomość też powinien być na ziemi bo jest w naszym ciele dla tego w moim przekonaniu nie można wierzyć w bzdety naukowców może mózg nie emituje świadomości może to dusza jest za nią odpowiedzialna wtedy to wszystko miało by sens. Ale ktoś może zadać sobie pytanie że jeśli zasypia nie czuje kompletni nic dopiero wtedy kiedy się budzi świadomość mu powraca tak więc jeśli umieramy i tracimy świadomość bo mózg zamiera

odpowiedz

4
3
~kolo 2012-05-24 (23:24) 2 lata 4 miesiące 28 dni 7 godzin i 5 minut temu

ja umre jak mi sie zechce.i mam w dupie wszelkie praktyki czy religijne czy ludzkie.bede zmeczony to spadam...a ijeszcze naodwalam smiesznych rzeczy..heh

odpowiedz

1
12
~koliopp 2011-11-07 (15:14) 2 lata 11 miesięcy 15 dni 15 godzin i 15 minut temu

kto boi sie smierci jest frajerem. podstawa zycia - nie lękać się i myslec samodzielnie.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

2
2
~student 2011-11-14 (22:26) 2 lata 11 miesięcy 8 dni 8 godzin i 3 minuty temu

Stanisław Brzozowski twierdził, że niezbędnym warunkiem rozwoju społeczeństwa jest tradycyjna więź obyczajowa i religia (podstawowe składniki kapitału społecznego): "praca, jej jakość i ilość, jest to subtelna kreacja woli, utrzymywana i wychowana przez całą obyczajowość, która z kolei jest tworem bardzo subtelnym i skomplikowanym [...] Religia jest metodą wydobywania siły z tych głębin twórczości, które nie ukazują się nam w żadnej z dostępnych naszej świadomości i celowej woli form działania. Gdy przestaje nam wystarczać życie, jako stworzone, musimy uciekać się do tego życia, które jest istotną, własną naszą dźwigającą nas i nasz świat twórczością. [...] Człowiek społeczny, zracjonalizowany, apeluje tu do człowieka niewyczerpanych jeszcze możliwości twórczych, do tego, co jest samą twórczością, gdyż istnieje poza granicami wszelkiej treści już stworzonej. [...] Sakramentalny system religijny jest jakby systemem działań, za pomocą których utrzymujemy na powierzchni naszej świadomości, naszej woli, te właśnie nie objęte przez nią, głębsze od niej, a więc jakby nie istniejące dla niej, gdyż przekraczające ją siły. [...] Tak staje się religia nie mniemaniem, lecz istotną i głęboką rzeczywistością dziejową, tak się zrasta z wolą głęboką i źródlistą, że póki nie przeistoczy się sama natura zbiorowego życia, nie wytworzą się nowe postacie obcowania życia stworzonego z życiem twórczym, zrzec się tych form głębokiej dziejowej woli znaczy zrzec się jej samej. [...] Rozumiemy, że walka z nadprzyrodzonością jest tylko zubożaniem naszej przyrody twórczej do granic naszego stworzonego już i opanowanego życia". [S. Brzozowski, Idee: Alfred Loisy i zagadnienia modernizmu katolickiego].

odpowiedz

3
0
~Miro 2011-11-13 (18:34) 2 lata 11 miesięcy 9 dni 11 godzin i 55 minut temu

????????????????????????????????????????????????????????????????????? Bóg jeden wie po co nas stworzył i Bóg jeden wie kiedy przyszedł czas .

odpowiedz

6
7
korek_ 2011-11-03 (12:15) 2 lata 11 miesięcy 19 dni 18 godzin i 14 minut temu

O, tu coś znalazłem dla Was, ateusze: Gotowi na śmierć? - piątek, godz. 23:05, premiera 7 października Nowy program Szymona Hołowni o sprawach eschatologicznych. Szymon będzie rozmawiał z ks. Grzegorzem Strzelczykiem o umieraniu, życiu po śmierci, o piekle, niebie, aniołach i diable. Program jest dla tych, którzy czasem zastanawiają się czy w niebie będziemy mieli piękne ciała, tych samych mężów i żony. Jak będzie wyglądał Sąd Ostateczny i czy możemy mieć adwokata, a jeśli tak, to kto nim może być? Czy zwierzęta będą miały swoje miejsce w niebie, a jeśli tak, to czy komary też? Polecam!

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

4
3
~kas 2011-11-01 (14:17) 2 lata 11 miesięcy 21 dni 16 godzin i 12 minut temu

ale dlaczego na grobie pisze po rusku?????????????

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

3
4
~brednie 2011-11-07 (15:18) 2 lata 11 miesięcy 15 dni 15 godzin i 11 minut temu

Szymborska, wychwalajaca Stalina, nie zasluguje na cytowanie. A jesli ona to i Stalin i Lenin tez.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

2
3
~wyrocznia 2011-11-03 (16:01) 2 lata 11 miesięcy 19 dni 14 godzin i 28 minut temu

Zobaczcie osły jakiego prezydenta ma obecnie Kolumbia: Juan Manuel Santos urodził się i dorastał w Bogocie, gdzie uczęszczał do prywatnej szkoły Colegio San Carlos. Ukończył Akademię Morską w Cartagenie. Studia kontynuował na Univeristy of Kansas w USA, na którym ukończył ekonomię i administrację w biznesie. Ukończył także studia podyplomowe z zakresu ekonomii, rozwoju gospodarczego i administracji publicznej w London School of Economics oraz na Harvard University. Był stypendystą Fundacji Fulbrighta w Fletcher School of Law and Diplomacy na Tufts University oraz zdobył nagrodę dziennikarską Nieman Fellowship for Journalism na Harvard University. W późniejszym czasie był profesorem ekonomii politycznej na Universidad de los Andes oraz uzyskał tytuł doctora honoris causa.

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

18
10
~marzan 2011-11-02 (17:19) 2 lata 11 miesięcy 20 dni 13 godzin i 10 minut temu

Jeśli Bóg istnieje i nie daje znaku życia wszystkim wątpiącym, to niezły z niego kawał sadysty

odpowiedz

pokaż 6 ukrytych odpowiedzi

20
1
~nick 2011-11-05 (22:42) 2 lata 11 miesięcy 17 dni 7 godzin i 47 minut temu

jako 10-latka przeżyłam śmierc kliniczną i nie boję się śmierci!byłam na wysokości sufitu :widziałam swoją reanimację,płacząca mamę i czułam się obłokiem? wolnością?miłością? przepiękne uczucie! nie słyszałam dokładnie co mówią nie czułam leku !wracałam do ciała jakbym wciskała się w ciasne spodnie i to bardzo bardzo bolało!wszystko działo się poza moją wola!byłam wówczas wolna od przemyśleń na temat śmierci a dopiero po kilku latach przeczytałm co myślą inni na ten temat-od tego czasu uważam że co ma byc to będzie!mamy mały wpływ na to co nas czeka zarówno w życiu jak i po śmierci mam szacunek dla umirających a w ciężkich chwilach zamiast się złościc wyciagam różaniec to mi pomaga,nie oceniam innych i nauczyłam się pokory czego i tobie zyczę-czytajacemu moje wynurzenia dziękując za twój czas

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

9
1
~POL 2011-11-05 (16:35) 2 lata 11 miesięcy 17 dni 13 godzin i 54 minuty temu

GDYBY CZLOWIEK WSZYSTKO WIEDZIAL TO BY WIEDZIAL GDZIE JEST KONIEC SWIATA. WIEC NIE WIE GDZIE JEST KONIEC ZYCIA BO KONCA NIE MA.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

8
16
~ja 2011-11-02 (07:16) 2 lata 11 miesięcy 20 dni 23 godziny i 13 minut temu

3 Gdy ktoś umiera, jego bliskich ogarnia rozpacz. Mogą się zastanawiać: „Co się teraz z nim dzieje? Czy nie cierpi? Czy będzie nad nami czuwał? Czy można mu jakoś pomóc? Czy kiedyś jeszcze go zobaczymy?” Religie świata udzielają na te pytania różnych odpowiedzi. Niektóre uczą, że dobrzy idą do nieba, a źli będą znosić wieczne męki w ogniu. Inne twierdzą, że w chwili śmierci człowiek przechodzi do świata duchów, by dołączyć do przodków. Są też takie, które głoszą, że umarli trafiają do zaświatów, gdzie czeka ich sąd, a następnie narodziny w innym ciele, czyli reinkarnacja. 4 Wszystkie te nauki religijne mają jedną wspólną cechę — opierają się na twierdzeniu, że po śmierci człowieka jakaś jego cząstka nadal żyje. Według prawie każdej religii, wyznawanej dawniej i dziś, ludzie po śmierci żyją wiecznie — mogą widzieć, słyszeć i myśleć. Ale czy to możliwe? Wiadomo, że funkcjonowanie naszych zmysłów, podobnie jak myślenie, ma związek z pracą mózgu. Wraz ze śmiercią danej osoby jej mózg przestaje działać. A zatem jej wspomnienia, uczucia i zmysły nie funkcjonują dalej w jakiś niepojęty sposób, gdyż nie mogą przetrwać śmierci mózgu. CO NAPRAWDĘ DZIEJE SIĘ PO ŚMIERCI? 5 Jehowa, Stwórca mózgu, dobrze wie, co się dzieje z ludźmi po śmierci. Zna prawdę o stanie umarłych i wyjawia ją w swoim Słowie, Biblii. Zawarł tam prostą naukę: Kiedy człowiek umiera, przestaje istnieć. Śmierć jest przeciwieństwem życia. Umarli nie widzą, nie słyszą ani nie myślą. Po śmierci ciała nie pozostaje żywa żadna cząstka człowieka. Ludzie nie mają duszy nieśmiertelnej. 6 Gdy Salomon napisał, że żyjący wiedzą, iż mają umrzeć, zaraz dodał: „Umarli nie są świadomi niczego”. Następnie szerzej omówił tę podstawową prawdę. Wspomniał, że umarli nie mogą kochać ani nienawidzić i że w grobie „nie ma pracy ani snucia planów, ani poznania, ani mądrości” (Kaznodziei 9:5, 6, 10). Również według Psalmu 146:4 gdy człowiek umiera, „giną jego myśli”. Jest więc śmiertelny i nie żyje dalej po śmierci ciała. Życie ludzkie przypomina płomień świecy. Kiedy płomień zgaśnie, nigdzie się nie przenosi. Po prostu go nie ma. CO O ŚMIERCI MÓWIŁ JEZUS 7 O stanie umarłych mówił też Jezus Chrystus. Gdy usłyszał o śmierci Łazarza, człowieka bardzo mu bliskiego, powiedział do uczniów: „Łazarz, nasz przyjaciel, udał się na spoczynek”. Oni jednak pomyśleli, że Łazarz zapadł w krzepiący sen i po chorobie wraca do zdrowia. Tymczasem Jezus miał na myśli co innego. Wyjaśnił: „Łazarz umarłâ€ (Jana 11:11-14). Zwróćmy uwagę, że Jezus przyrównał śmierć do odpoczynku i snu. Łazarz nie trafił do nieba ani do ognistego piekła. Nie spotkał się z aniołami ani ze swymi przodkami. Nie urodził się ponownie w innym ciele. Kiedy umarł, niejako udał się na spoczynek — jak gdyby głęboko zasnął i nic mu się nie śniło. Nie jest to zresztą jedyne miejsce w Biblii, gdzie śmierć zestawiono ze snem. Na przykład o ukamienowanym Szczepanie czytamy, że „zapadł w sen śmierci” (Dzieje 7:60). To samo napisał o niektórych współczesnych mu ludziach apostoł Paweł (1 Koryntian 15:6).

odpowiedz

pokaż 9 ukrytych odpowiedzi

1
6
~Ss 2011-11-04 (16:37) 2 lata 11 miesięcy 18 dni 13 godzin i 52 minuty temu

A moje ofiary zawsze placza ze strachu a ci niby twardziele to najbardziej

odpowiedz

15
44
~korek 2011-11-02 (15:45) 2 lata 11 miesięcy 20 dni 14 godzin i 44 minuty temu

Koleś mówi: "Nie jestem katolikiem". Oznacza to, że nie ma co czytać tego błazeńskiego artykułu. Z tego wynika, że na śmierci zna się jak świnia na cyckach. Poczytajcie Katechizm Kościoła Katolickiego lub inne wywiady z księżmi, to dowiecie się wszystko rzetelnie o temacie śmierci i tym, co dalej. Pozdrawiam, Trzeźwo-patrzący.

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

17
5
~Ja 2011-11-03 (15:32) 2 lata 11 miesięcy 19 dni 14 godzin i 57 minut temu

Co czuje człowiek przed śmiercią? Ulgę, że nie żyje już w Polsce, kraju gdzie w imieniu prawa zabija się ludzi brakiem pracy i głodem...

odpowiedz

Szukaj w serwisie

Bądź z nami na bieżąco

Anna Korzec

Anna Korzec - reporterka Wirtualnej Polski. Wcześniej współpracowała z telewizją Polsat News. Zainteresowania: migracja i psychologia międzykulturowa.

Najważniejsze wiadomości

Rosyjski samolot naruszył przestrzeń powietrzną Estonii
dodane 2014-10-22 (17:25) 13 godzin i 4 minuty temu

materiał wideo

Strzały w parlamencie Kanady. Zmarł ranny żołnierz
dodane 2014-10-22 (16:36) 13 godzin i 53 minuty temu

Jest decyzja: obserwatorzy OBWE zostają na granicy
dodane 2014-10-22 (18:35) 11 godzin i 54 minuty temu

Prasa: Michael Brown mógł próbować odebrać broń policjantowi
dodane 2014-10-22 (17:35) 12 godzin i 54 minuty temu

Państwo Islamskie przejęło zrzut broni dla Kurdów
dodane 2014-10-22 (14:31) 15 godzin i 58 minut temu

więcej wiadomości

Wyślij newsa #dziejesiewpolsce

Masz ciekawego newsa, zdjęcia film. Wyślij do nas.

wyślij

Najlepsze materiały publikujemy na stronie głównej serwisu.

Komentują dla nas

Dominika Leonowicz Dominika Leonowicz

Zmiany, które wprowadziły chaos do szkół

Podręcznik pisany na kolanie, zmiany wprowadzane w pośpiechu, a to wszystko pewnie za sprawą wyborów....

Aneta Wawrzyńczak Aneta Wawrzyńczak

To nie jest region dla chrześcijan. Exodus wyznawców Chrystusa na Bliskim Wschodzie

Zero. Tyle już za pokolenie-dwa może zostać po chrześcijanach na Bliskim Wschodzie. Padają oni....

Tomasz Otłowski Tomasz Otłowski

"Libia spełnia już kryteria państwa upadłego". To rosnący problem także dla Europy

Libia, jako państwo, w szybkim tempie rozpada się na naszych oczach i przekształca w "czarną dziurę"....

Robert Cheda Robert Cheda

Czy Państwo Islamskie zagrozi Rosji i Wspólnocie Niepodległych Państw?

Rosja niejednokrotnie ostrzegała Zachód przed globalną niestabilnością, którą niesie ze sobą....

Jan Stanisławski Jan Stanisławski

Lokatorzy z piekła rodem. Jak pozbyć się nieuczciwego najemcy?

W dobie coraz bardziej powszechnego wśród Polaków wynajmu mieszkań nieuczciwi najemcy to prawdziwa....

Andrzej Pągowski Andrzej Pągowski

Pągowski w Wirtualnej Polsce komentuje rzeczywistość

Andrzej Pągowski - Absolwent PWSSP w Poznaniu, Wydział Plakatu, dyplom u prof. Waldemara Świerzego....

Joanna Stanisławska Joanna Stanisławska

Andrzej Pągowski o nowym logo Polski

Trwające głosowanie na logo, które ma stać się symbolem Polski za granicą (do wyboru są trzy znaki....

Adam Parfieniuk Adam Parfieniuk

40 dni bez Kim Dzong Una. Jak Korea Północna radziła sobie bez swojego dyktatora?

40 dni - tyle trwała absencja Kim Dzong Una, dyktatora Korei Północnej. Przez ten czas światowe....

Łukasz Warzecha Łukasz Warzecha

Każdy z nas jest złodziejem

Znakomity amerykański pisarz SF Philip K. Dick opisał w powieści "Raport mniejszości" świat, w....

Agnieszka Niesłuchowska Agnieszka Niesłuchowska

Politolodzy o burzy po słowach Sikorskiego: uruchomił lawinę

Słowa Radosława Sikorskiego wywołały burzę. W wywiadzie opublikowanym przez amerykański magazyn....

Małgorzata Gorol Małgorzata Gorol

Szkocja będzie niepodległa? Referendum zaważy na przyszłości bazy podwodnych okrętów atomowych

To głosowanie może zmienić mapę Europy - już w czwartek, 18 września, mieszkańcy Szkocji zdecydują....

Marcin Bartnicki Marcin Bartnicki

Polacy wierzą, że Unia Europejska uratuje gospodarkę... przed polskim rządem?

Ponad połowa Polaków widzi w Unii Europejskiej światowe mocarstwo. Polskie społeczeństwo, jako....

Anna Kalocińska Anna Kalocińska

Te problemy dotyczą wielu matek. Psycholog Agnieszka Stein radzi, jak sobie z nimi radzić

O problemach związanych z macierzyństwem i o tym, jak je rozwiązywać rozmawiamy z psycholog i....

Wiesław Dębski Wiesław Dębski

Wiesław Dębski: nikt nam tyle nie da, ile w kampanii wyborczej obiecają nam politycy

Hej, ho, hej, ho na wybory by się szło. Nawet co roku, nawet co sześć miesięcy. Bo nikt nam tyle nie....

Bogdan Góralczyk Bogdan Góralczyk

Geostrategiczna rozgrywka: Atlantyk czy Pacyfik?

Czy na naszych oczach świat wkracza w nową zimną wojnę, której osiami sporu są Atlantyk i Pacyfik....

Ewa Koszowska Ewa Koszowska

Prof. Janusz Danecki o dżihadzie: ekstremiści nie mają szans w tym świecie

Ekstremiści zajmują kolejne terytoria, mordują nie-muzułmanów. Czy dżihad dotrze również do Europy....

Jarosław Marczuk Jarosław Marczuk

Relacja z Mariupola dla WP.PL. "Kto miał uciec, już to zrobił. Pozostali przestali się przejmować"

- Jak jesteś z Polski, to prawdy nie napiszesz - mówi mieszkanka ukraińskiego Mariupola i dodaje, że....

Jadwiga Staniszkis Jadwiga Staniszkis

Jadwiga Staniszkis dla WP.PL: nowe zagrożenie i brak liderów

Obrona przez atak, z traktowaniem - rzeczywistych i wyimaginowanych (jak dziś, w związku z....

Katarzyna Kwiatkowska Katarzyna Kwiatkowska

Doniecki separatysta dla WP.PL: jeśli wybuchnie wojna domowa, będzie to wina Kijowa

Kilkanaście osób rannych, siedem wziętych do niewoli - to smutny bilans poniedziałkowych wydarzeń w....

Tomasz Bednarzak Tomasz Bednarzak

Globalne nuklearne rozbrojenie to utopia. Atomowy wyścig zbrojeń trwa w najlepsze

Podjęta kilka tygodni temu przez USA decyzja o wartej bilion dolarów modernizacji arsenału jądrowego....

Michał Staniul Michał Staniul

Nieprzewidywalna karuzela wyborcza w Brazylii. Jeden z najważniejszych krajów świata na rozdrożu

"Nowym prezydentem Brazylii na pewno będzie kobieta" - stwierdzała amerykańska telewizja CNN tuż....

Aleh Barcewicz Aleh Barcewicz

Mieszkańcy Doniecka przerażeni: zaczyna się tu prawdziwa wojna domowa

Puste ulice, myśliwce i helikoptery nad głowami oraz rebelianci, rabujący sklepy i porywający ich....