"Polak nic na tym nie zyska, powstał totalny chaos".

Inne państwa traktują prezydencję jako cytrynę do wyciśnięcia, a nasi ministrowie mówią o prezydencji "wycofanej", skupianiu się wyłącznie na administrowaniu Unią, dobrowolnie rezygnują z korzyści, jakie można mądrze wynegocjować i wywalczyć. Będziemy obserwować krzątaninę, bieganie z taczkami, ale 31 grudnia okaże się, że te taczki były puste jak w słynnym kawale - mówi w wywiadzie dla Wirtualnej Polski europoseł Ryszard Czarnecki, minister ds. europejskich w rządzie Jerzego Buzka. - Kraj, który miał najgorszy image w Europie, to wcale nie Polska za czasów Kaczyńskich, ale Wielka Brytania za rządów Margaret Thatcher - podkreślał.

Agnieszka Niesłuchowska: Według czerwcowego sondażu CBOS 64% Polaków nie słyszało o tym, że Polska będzie sprawowała prezydencję. Z czego to wynika?

Ryszard Czarnecki: Z fatalnej rządowej akcji informacyjnej. Gdy ja byłem ministrem ds. europejskich w rządzie Jerzego Buzka wpadliśmy na pomysł stworzenia... PIS czyli Programu Informowania Społeczeństwa, który miałby na celu oswajanie ludzi z tematyką unijną. Myślę, że PO też taki PIS by się przydał. Niestety Platforma zrobiła z prezydencji temat wyłącznie dla elit.

Wielu Polaków utożsamia prezydencję z pięknym obrazkiem, spotkaniami europejskich dyplomatów. Czy możemy wiele zyskać w czasie tego półrocza?

- Każdy kraj, który obejmuje prezydencję patrzy na nią z perspektywy własnych interesów, chce jak najwięcej na tym skorzystać, choć robiąc to dyplomatycznie.


Na przykład?

- Jest ich wiele. Np. Węgry, które obecnie sprawują prezydencję postawiły za swój główny cel Strategię Dunajską, Szwecja postawiła na Strategię Morza Bałtyckiego zrobiła to sprytnie - przedstawiając to nie tylko jako sprawę narodową, ale w szerszym, europejskim kontekście, by przyciągnąć do siebie unijne pieniądze. Francja przeforsowała Unię Śródziemnomorską i stała się głównym rozgrywającym ws. wszelkich programów pomocowych dla krajów Afryki Północnej i szerzej: arabskich.


Jakie widzi pan priorytety dla Polski?

- Ku mojemu zdziwieniu Polska takich nie ma. Rząd skupia się na działaniach PR-owskich, Tusk po raz setny obściska Merkelową, wycałuje się z Sarkozym i da się klepać po plecach rubasznemu Berlusconiemu. Zwykły Kowalski nie będzie miał nic z tej prezydencji. Gdybym miał wystawić rządowi ocenę za przygotowania do prezydencji dałbym jedynkę, bo nawet symbole - logo i bączki - są poniżej krytyki. Gdziekolwiek nie spojrzeć mamy zaniechania. Donald Tusk jest jak nowy król Midas - z tą różnicą, że mitologiczny władca zamieniał wszystko w złoto, a Tusk - w porażkę.

Ale minister ds. europejskich Mikołaj Dowgielewicz mówi, że jesteśmy profesjonalnie przygotowani do prezydencji, mamy wielu doświadczonych dyplomatów w Brukseli, Warszawie, sieć kontaktów w Europie, więc jesteśmy gotowi, by próbować wypracowywać najtrudniejsze kompromisy.

- Rząd Tuska jest dziwakiem na skalę europejską, bo wszystkie inne kraje potraktowały swoją prezydencję jako okazję do zmaksymalizowania zysku dla swojego kraju, u nas tego zabrakło. Ilość priorytetów zmieniała się jak totolotek, 3 stycznia Andrzej Halicki mówił, że mamy trzy priorytety, na stronie internetowej rządu opublikowano sześć, a następnego dnia Jan Borkowski z PSL mówił, że nie ma żadnych. W międzyczasie minister Sikorski wspominał o kolejnym priorytecie, którego nie uzgadniał z premierem - zabieganie o szybsze podjęcie negocjacji akcesyjnych z Turcją. Powstał totalny chaos, choć powinniśmy skupić się na dwóch-trzech celach i z góry je określić.


A konkretnie?

- Każdy z krajów ma specyfikę, którą powinien rozwijać. Polska, która jest w trójce rolniczych potęg europejskich (obok Francji i Hiszpanii) zajmuje drugie miejsce (po Grecji) pod względem liczby rolników na tysiąc mieszkańców, dlatego powinna walczyć o unijne pieniądze dla tej grupy. Mamy przecież dwukrotnie mniejsze dopłaty niż Niemcy i Włosi, nie mówiąc o Holandii, która ma dopłaty dwa i pół razy większe niż Polska. Pocieszanie się tym, że łotewscy rolnicy dostają od UE mniej, jest żenujące. Drugim priorytetem powinna być polityka regionalna - wykorzystanie naszego położenia w regionie do zwiększania naszej pozycji i konkurencyjności a trzecim - polityka energetyczna, przesunięcie w czasie obowiązywania pakietu klimatycznego.

SLD zarzuca rządowi, że w czasie przygotowań do prezydencji zabrakło spotkania ze wszystkimi partiami politycznymi, forum wymiany poglądów.

- To prawda i szkoda, że opozycja dowiadywała się o planach rządu z mediów. W Skandynawii byłoby to nie do pomyślenia. Tam rozmowy o sprawach unijnych zawsze toczą się w szerokim gronie - rząd nie tylko dyskutuje, ale wręcz ustala priorytety z opozycją.


Co mówią panu o polskiej prezydencji europarlamentarzyści z innych krajów?

- Polska nie jest pępkiem świata, więc nie ekscytują się specjalnie tym tematem. Często jednak słyszę pytania w stylu: "Czego tak naprawdę chcecie?", "Co chcecie załatwić?". Pytają o to, bo nasze cele nie są dla nich jasne. Myślą, że Polska ukrywa swoje plany związane z prezydencją.


I co pan im odpowiada?

- Tłumaczę, że premier nie jest pokerzystą i nie ma asa w rękawie. Po prostu brakuje mu pomysłów - ale nie chcą mi wierzyć.


Z tego, co pan mówi wynika, że nic nie zyskamy. Nie jest pan nadmiernym pesymistą?

- Nie, bo najważniejsze są konkrety, a tu ich zabrakło. Inne państwa traktują prezydencję jako cytrynę do wyciśnięcia, a nasi ministrowie mówią o prezydencji "wycofanej", skupianiu się wyłącznie na administrowaniu Unią, dobrowolnie rezygnują z korzyści, jakie można mądrze wynegocjować i wywalczyć. Będziemy obserwować krzątaninę, bieganie z taczkami, ale 31 grudnia okaże się, że te taczki były puste jak w słynnym kawale. Inne kraje dużo wcześniej przygotowały się do prezydencji.


Widzi pan jakieś plusy?

- Jedynie infrastrukturalne - jest nowa siedziba polskiego przedstawicielstwa przy UE w Brukseli, ale to nadal nie wiele.

Unia znajduje się obecnie w trudnej sytuacji, cały czas dochodzą do nas niepokojące sygnały o tym, co dzieje się Grecji. Polska poradzi sobie z tym problemem? Powinniśmy pomagać Grecji w wyjściu z zapaści gospodarczo-finansowej?

- Polska jako jeden z pierwszych krajów zaakceptował pomysł udzielenia pomocy finansowej Grekom, a przecież jesteśmy w piątce najbiedniejszych państw, obok Bułgarii, Rumunii, Łotwy i Litwy. Przypomnę, że rząd wyciągnął już pieniądze z kieszeni podatnika dla znajdującej się w kryzysie Irlandii. Podkreślam, że Grecja nawet w stanie kryzysu jest bogatsza od Polski i nie ma powodu, dla którego mielibyśmy jej pomagać.

Minister finansów mówił w "Kontrwywiadzie", że Europa jest w stanie pomagać Grecji w nieskończoność, bo stanowi zaledwie 3% PKB całej strefy euro, a konsekwencje jej upadku byłby katastrofalne i dla strefy euro i dla całej UE.

- Ale pomagając Grecji, wspieramy kogo innego - francuskie i niemieckie banki w Grecji, które boją się, że bankructwo tego kraju uderzy przede wszystkim w nich. Na szczęście Brytyjczycy zareagowali ostro - kraje strefy euro pomagają innym krajom z tej grupy, ale kraje spoza strefy tego robić nie muszą. Jeśli polski minister uważa inaczej, niech zapyta na ulicy bezrobotnych i rodziny wielodzietne, które ledwo wiążą koniec z końcem, czy stać nas na pomoc Grecji. Postawa Rostowskiego jest kompletnie niezrozumiała, ale widać rząd i premier chcą się podlizać Brukseli, pokazać jak poprawnymi są Europejczykami.


Dlaczego?

- Coraz częściej słyszę pogłoski, że premier Tusk szykuje się do objęcia w 2014 r. fotela szefa Komisji Europejskiej, więc może dlatego teraz siedzi cicho, aby uzyskać aprobatę krajów, które będą o jego ewentualnym losie decydowały. Chce pokazać, że jest ugodowy i nie walczy o interes gospodarczo-polityczny własnego kraju.

Istotnym problemem, z którym będzie sobie musiała poradzić polska prezydencja będzie rewolta w Afryce Północnej. Polska podczas przewodniczenia pracom Rady Unii Europejskiej przewiduje aktywną rolę w związku z wydarzeniami w Afryce i jak mówi minister Dowgielewicz - będzie prowadzić działania o charakterze humanitarnym oraz pomocowym w zakresie transformacji ustrojowej. Nie obawia się pan, jak niektórzy politycy, że ta sprawa zdominuje polską prezydencję?

- Kraj, który przewodzi prezydencji musi zmierzyć ze wszystkimi jej głównymi problemami. Podobnie było za prezydencji czeskiej, gdy w pierwszych jej godzinach dostali w "prezencie" ostry konflikt na Bliskim Wschodzie. Reasumując, Polska nie może udawać, że nie ma problemów poza granicami Unii, ale trzeba też zachować symetrię i nie przedkładać problemów Afryki nad sprawę np. Partnerstwa Wschodniego. Myślę jednak, że rząd nie ma przygotowanych scenariuszy awaryjnych i wyznaje zasadę, że jakoś to będzie.