Z bohaterów stali się 'darmozjadami'

wp.pl | dodane 2009-05-20 (12:40)

fot. wp.pl

W sporcie transformacja w ciągu ostatnich 20 lat dokonała się z dużym opóźnieniem

Andrzej Janisz

Przeobrażenia nastąpiły już za czasów pierwszej "Solidarności”, kiedy to sportowcy z bohaterów stali się "darmozjadami”. Walczący o swoje prawa górnicy, stoczniowcy i włókniarki zaczęli im wygrażać pod kasami, gdy odbierali pensje – mówi Wirtualnej Polsce dziennikarz sportowy Andrzej Janisz. Zapraszamy do czytania kolejnej części cyklu na temat zmian w Polsce po 1989 roku.

Kwitły kluby wojskowe i milicyjne, w których pracowali najlepsi trenerzy, a dopływ zawodników był wręcz nieograniczony. I służbę wojskową można było zaliczyć i wczesne emerytury dostać. Wszystkim się opłacało. Podobnie jak w klubach górniczych, które korzystały z ogromnych pieniędzy i prestiżu zawodu. Niekiedy decydowała hierarchia politycznych wpływów. Mówiono, że Zagłębie Sosnowiec cieszyło się względami Edwarda Gierka. Ile w tym prawdy było, do końca nie wiadomo, ale nikt z Zagłębiem na wszelki wypadek nie zadzierał. Każdy sekretarz partii miał swą ulubioną dyscyplinę sportu i ukochany klub. Każdy dbał by jego podopiecznym nie działa się krzywda. Jeden z najwybitniejszych polskich piłkarzy Gerard Cieślik w Legii Warszawa nie zagrał tylko dlatego, że przodownik pracy Wiktor Markiewka, który sam fedrował za sześciu, zagroził premierowi Józefowi Cyrankiewiczowi, że jeśli Cieślik nie zostanie w Ruchu Chorzów " to wągla nie bydzie”.

Po 1989 roku, kiedy zaczęły dokonywać się zmiany w innych dziedzinach, sport zostawiono na uboczu. Były przecież sprawy zdecydowanie ważniejsze. Sami sportowcy w obalaniu komuny raczej nie brali udziału. Mieli swoje etaty, mieszkania otrzymywane poza kolejnością, talony na samochody, dolarowe diety z zagranicznych wyjazdów i zyski z grubego czasami handlu. Woleli wspierać PRON, choć teraz się pewnie tego wstydzą. Przeobrażenia nastąpiły już za czasów pierwszej "Solidarności”, kiedy to sportowcy z bohaterów stali się "darmozjadami”. Walczący o swoje prawa górnicy, stoczniowcy i włókniarki zaczęli im wygrażać pod kasami, gdy odbierali pensje. Sportowcy byli wyzywani, a oburzenie było obustronne. Robotnicy dziwili się, że sportowcy są zatrudnieni w zakładach i nie przychodzą do pracy, a ci ostatni dziwili się, że nagle komuś to przeszkadza. Ze sportu utrzymać się było coraz trudniej. Kilku piłkarzy zjechało nawet na dół do kopalni, bynajmniej nie na wycieczkę. Trzeba było mieć charakter, by wezwać przed czerwcowymi wyborami do głosowania na "Solidarność", a zrobił to piłkarz wojskowego klubu Roman Kosecki.

Brudne biznesy

Zaraz po przełomie 1989 roku szara polska strefa biznesu uznała, że na sporcie przede wszystkim na futbolu, można zarobić. Rozpoczął się okres przekształceń własnościowych polegający na tym, że różnego rodzaju hochsztaplerzy, lewi biznesmeni, albo wręcz przestępcy wymyślili sobie, że na sporcie zrobią fortuny. Dotyczyło to przede wszystkim piłki nożnej. Początek lat 90. to były czasy niezwykle ciekawe, bo takich indywiduów w sporcie się już nie spotyka. Lokalnych partyjnych kacyków zastąpili restauratorzy, handlowcy, ludzie, którzy handlowali spirytusem, bronią czy paliwami, ale większości z nich już nie ma. Siedzą w więzieniach, mają wysokie wyroki, albo ich nazwiska już nie są znane, choć byli prezesami ważnych polskich klubów. Szefowie mafii pruszkowskiej siadywali w pierwszych rzędach podczas walk Andrzeja Gołoty. Może im zresztą nie chodziło o pieniądze, może chcieli się pokazać i uwiarygodnić?

Zniknął już okres dzikiej transformacji i ktoś wreszcie musiał wpaść na pomysł, że sport jest bardzo nośną branżą. Przez długie lata po przełomie 1989 roku kolejne polskie rządy zupełnie nie zdawały sobie z tego sprawy. Sport nie był według nich nośnikiem wartości, ani nawet nośnikiem marketingowym, nie pełnił także roli wychowawczej. Wyjątkiem był prezydent Aleksander Kwaśniewski, ale on sport i sportowców autentycznie lubił, a poza tym wywodził się z formacji politycznej, która doceniała jego rolę. Dopiero niedawno politycy i to ze względów całkowicie koniunkturalnych, zdali sobie z tego sprawę, więc znowu zaczynają napływać pieniądze do sportu i to nie tylko prywatne, ale i państwowe. Przy wielkich wydarzeniach sportowych z udziałem naszych warto się po prostu pokazać.

Na przełomie lat 80. i 90. sport stał się ogromnym siedliskiem korupcji. Ona zawsze istniała, tylko pod inną postacią, w zdecydowanie łagodniejszej formie. Na początku lat 90. w związku z przekształceniami, jakie dokonywały się w Polsce ktoś stwierdził, że mecze można w ordynarny sposób kupować i wtedy zaczęła się korupcja na wielką skalę. Trwało to długo i nikomu nie przeszkadzało. Dziennikarze alarmowali, kibice klęli, satyrycy wyśmiewali, ale nikt się tym nie interesował, tym bardziej, że środowisko sportowe było całkowicie nieprzemakalne. Zmianą pozytywną jest to, że po długim czasie dorobiliśmy się ustawy o korupcji w Polsce, więc zmierzamy ku normalności.