Upokorzyli mocarstwo - największa porażka w historii.

Dokładnie 70 lat temu, 15 lutego 1942 roku, dokonała się największa katastrofa w historii brytyjskiej wojskowości - tego dnia przed japońskimi wojskami skapitulował Singapur. Zdobycie najpotężniejszej twierdzy Wielkiej Brytanii na Dalekim Wschodzie zajęło Japończykom zaledwie tydzień - pisze "Polska Zbrojna".

Strategiczne zalety położenia Singapuru nigdy nie budziły wątpliwości. Wyspa leży u południowych wybrzeży Półwyspu Malajskiego, od którego oddziela ją wąska cieśnina Johor. Na południu znajduje się długa na 105 kilometrów i szeroka na 16 kilometrów Cieśnina Singapurska, której wschodni kraniec stanowi wyjście na Morze Południowochińskie. Jej południową granicę wyznacza Archipelag Riau, a wschodnią cieśnina Malakka, przez którą można wydostać się na Morze Andamańskie.

Nic dziwnego, że tym terytorium zainteresowali się Brytyjczycy. W 1819 roku Kompania Wschodnioindyjska wydzierżawiła jego południową część na osadę handlową od sułtana Johoru, a pięć lat później odkupiła wyspę. W 1826 roku Singapur stał się częścią Straits Settlements, jak nazwano brytyjskie kolonie w Azji Południowo-Wschodniej. W okresie od drugiej połowy lat pięćdziesiątych XIX wieku do wybuchu I wojny światowej zbudowano tam 12 fortów. Połowę z nich wzniesiono na leżących u południowych wybrzeży głównej wyspy małych wysepkach Sentosa i Pulau Brani, które tworzyły naturalną przystań, Keppel Harbour. W 1921 roku brytyjski komitet zajmujący się obroną zamorską zdecydował, że Singapur będzie główną bazą Royal Navy na Dalekim Wschodzie. Przystanie, doki i składy z wielomiesięcznymi zapasami paliwa dla okrętów zbudowano w centrum północnego wybrzeża wyspy. Tyle tylko, że te nie stacjonowały tam na stałe. Od zachodu cieśninę Johor zamykała grobla łącząca Singapur z Malajami.

W okresie międzywojennym podjęto szeroko zakrojone prace modernizacyjne fortyfikacji nadbrzeżnych, bo te skupione w centrum południowego wybrzeża wyspy nie zapewniały już bezpieczeństwa. Na wschodnich i zachodnich jej krańcach postanowiono ulokować nowe baterie artylerii nadbrzeżnej. Miały chronić przed atakiem od strony Morza Południowochińskiego.

W chwili wybuchu wojny twierdza dysponowała 13 bateriami artylerii nadbrzeżnej, które znajdowały się na wyspach Singapur (6), Sentosa (3), Pulau Tekong (2) i Pulau Brani (1) oraz na półwyspie w Pengerang (1), na północny wschód od Pulau Tekong. Baterie podporządkowano dwóm dowództwom artylerii - Changi i Faber. 29 ciężkich dział artylerii nadbrzeżnej robiło wrażenie, ale jeśli chodzi o ich użycie, był pewien szkopuł. Zgodnie z założeniami miały one razić cele lądowe. Ich kąt ostrzału w poziomie wynosił około 360 stopni. Dobudowane później na stanowiskach 152-milimetrowych dział betonowe osłony, które miały chronić obsługi, ograniczyły jednak te zdolności. Kąt ich ostrzału wynosił od 202 do 338 stopni. Pełne 360 stopni miały tylko działa 234-milimetrowe. Innym problemem była amunicja. W brytyjskim arsenale dominowały pociski przeciwpancerne, brakowało za to odłamkowo-burzących.

Twierdza jakich mało

Inwestycje w system obrony Singapuru dokonane w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku uczyniły wyspę jednym z najbardziej ufortyfikowanych miejsc na Ziemi (była określana jako "Gibraltar Dalekiego Wschodu"). Brytyjczycy skoncentrowali swe wysiłki na tym, aby zapewnić wyspie jak najlepszą obronę od strony morza. Długo bagatelizowano możliwość zaatakowania od lądu, z Półwyspu Malajskiego. Brytyjska generalicja była przekonana, że warunki naturalne - dżungla i bagna - oraz rzadka sieć dróg czynią ten wariant niewykonalnym.

Dowództwo wojsk Brytyjskiej Wspólnoty Narodów, które miały bronić Singapuru i Malajów, utworzono w 1920 roku. W okresie międzywojennym na półwyspie funkcjonowały tylko niewielkie garnizony w Kuala Lumpur, Penang, Seremban i Taiping. Dopiero dowodzący tam w latach 1935-1939 generał major William Dobbie ostrzegł, że nie da się obronić Singapuru bez utrzymania półwyspu.