Mocarstwo atomowe wściekłe na USA

wp.pl | dodane 2011-12-07 (16:45)

fot. AFP

Ta przyjaźń od początku była szorstka, ale teraz można już mówić o zimnej wojnie. Stany Zjednoczone naraziły się Pakistanowi operacją przeciwko Osamie bin Ladenowi, o której nie uprzedziły Islamabadu, a ostatnio ostrzelaniem i zabiciem pakistańskich żołnierzy. Jednak, jak pisze ekspert ds. Azji i Bliskiego Wschodu, Tomasz Otłowski, czy się to komuś podoba czy nie, Pakistan to kluczowy gracz w pogmatwanej łamigłówce w Afganistanie, do tego posiadający broń nuklearną. Czy atomowe mocarstwa przełamią lody?

Wideo

Historyczny lot wahadłowca Discovery - zobacz film

Wahadłowiec Discovery wystartował po raz ostatni z Kennedy Space Center na Florydzie. Tym razem nie był to jednak lot na orbitę – na grzbiecie specjalnego Boeinga 747 Discovery jest właśnie transportowany do Waszyngtonu by zająć...

Relacje pakistańsko-amerykańskie - mocno nadszarpnięte od maja bieżącego roku po spektakularnej, acz nieuzgodnionej z Islamabadem akcji amerykańskich komandosów przeciwko ukrywającemu się w Pakistanie Osamie bin Ladenowi - doznały pod koniec listopada kolejnego ciosu. W wyniku fatalnego w skutkach zbiegu okoliczności śmigłowce amerykańskie, działające w ramach misji ISAF, zaatakowały (już po pakistańskiej stronie granicy, w dystrykcie Mohmand) umocnione obiekty, z których wcześniej, jak wszystko na to wskazywało, prowadzony był intensywny ostrzał wojsk NATO operujących na terytorium afgańskim. Zaatakowanymi celami okazały się jednak nie stanowiska rebeliantów, ale posterunki pakistańskiej federalnej formacji paramilitarnej, chroniącej granice państwa (tzw. Korpus Graniczny, którego członkowie rekrutowani są głównie spośród miejscowych plemion pusztuńskich).

W wyniku ostrzału śmigłowców ISAF niemal 30 pakistańskich funkcjonariuszy straciło życie, a w ramach retorsji Islamabad podjął wobec USA i NATO szereg zdecydowanych kroków. Skala tych pakistańskich działań może pozornie dziwić, zważywszy na fakt, że w trudnym, górzystym terenie, w którym przebiega granica afgańsko-pakistańska, do podobnych incydentów (choć z mniejszą liczbą ofiar) dochodziło w ostatnich latach regularnie. W reakcji na incydent w Mohmand Islamabad nie tylko zamknął swe granice dla transportów z zaopatrzeniem dla wojsk ISAF, ale też nakazał Amerykanom opuszczenie użytkowanej przez nich bazy pakistańskich sił powietrznych w Shamsi, wykorzystywanej przez USA jako główny ośrodek stacjonowania samolotów bezzałogowych w Azji Południowej. Pakistańczycy zapowiedzieli też ogólną rewizję swych relacji z Zachodem oraz zbojkotowali rozpoczętą 5 grudnia drugą międzynarodową konferencję w Bonn na temat Afganistanu, czym zresztą najpewniej skutecznie przyczynią się do fiaska tej inicjatywy.

Szersze tło

Aby jednak w pełni zrozumieć kontekst pakistańskiej reakcji na incydent graniczny z 25 listopada br., należy pamiętać o skomplikowanej sytuacji politycznej zarówno w samym Pakistanie, jak i w jego najbliższym otoczeniu międzynarodowym. W wymiarze wewnętrznym, główną determinantą działań podejmowanych przez władze w Islamabadzie jest obawa przed postępującą w szybkim tempie radykalizacją polityczną i religijną coraz szerszych rzesz społeczeństwa kraju. Słaby rząd, tracący poparcie społeczne i pole dla skutecznych działań politycznych, znajduje się dziś z jednej strony pod presją rosnących w siłę islamskich ugrupowań radykalnych, z drugiej zaś pod naciskiem wszechpotężnych pakistańskich sił zbrojnych i służb specjalnych, coraz bardziej zniecierpliwionych rozwojem sytuacji wokół kraju.

Islamiści uczynili z krytyki dotychczasowej współpracy pakistańsko-amerykańskiej (i szerzej pakistańsko-zachodniej) główną tezę swej politycznej narracji, aż do przesady wykorzystując (a często i celowo podsycając) społeczne niezadowolenie z faktu nieustannego naruszania przez Amerykanów suwerenności Pakistanu - w postaci ataków ich bezzałogowców na terytoriach plemiennych czy też incydentów granicznych z udziałem sił ISAF. Kwestia zwalczania rzekomej uległości władz kraju wobec USA i Zachodu była też jednym z ważniejszych czynników leżących u podstaw wybuchu w 2007 r. zbrojnej rebelii pakistańskich talibów, do których szybko przyłączyły się inne zbrojne ugrupowania islamistyczne z Pendżabu i pakistańskiej części Kaszmiru, a także Al-Kaida.

Islamabad traci kontrolę

Aktywność rodzimych talibów z ugrupowania Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) na terytoriach plemiennych pogranicza pakistańsko-afgańskiego doprowadziła w ciągu czterech lat do faktycznej utraty przez Islamabad kontroli nad tym strategicznym regionem kraju. TTP zostało liczącą się siłą społeczno-polityczną, otwarcie dążącą do obalenia obecnego porządku ustrojowego w państwie. W rezultacie rząd premiera Yousafa Razy Gilaniego zmuszony został do poszukiwania kompromisu z Talibami - kilka dni przed incydentem w Mohmand ogłoszono w Islamabadzie plan zawarcia z TTP "trwałego rozejmu". Co zresztą ciekawe, pakiet retorsji pakistańskich, podjętych wobec Zachodu po tragicznej w skutkach akcji ISAF, niemal w całości pokrywa się z zestawieniem warunków zawarcia pokoju, postawionych Islamabadowi przez liderów TTP.

Ze swej strony armia i służby specjalne Pakistanu wysuwają pod adresem cywilnego, skorumpowanego i słabego rządu w Islamabadzie zarzuty o zbyt dużą ugodowość wobec Zachodu, głównie w kontekście problemu afgańskiego. Ostatnio, po podpisaniu przez Kabul i New Delhi historycznego porozumienia o strategicznym partnerstwie, doszły do tego zarzuty najcięższego kalibru - o faktyczne oddanie Afganistanu w orbitę wpływów Indii. W Pakistanie, który jako państwo powstał w faktycznej opozycji do Indii i gdzie wrogość (a co najmniej nieufność) wobec południowego sąsiada jest wpisana w funkcjonowanie wszystkich struktur państwowych, tego typu oskarżenia wobec rządu ze strony elit wojskowych to już niemal jawna zapowiedź puczu. A wojskowe przewroty w Pakistanie mają wyjątkowo bogatą historię - w ciągu niespełna 65 lat istnienia tego państwa, armia aż czterokrotnie przejmowała w nim stery rządów.